Қоидаҳои намунавӣ дар соҳаи гардиши ҳуҷҷати электронӣ аз 4 июли соли 2024, №1/22

Санаи амалкуни: 04.07.2024

Ҳолати ҳуҷҷат: Амалкунанда

Дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 6 сентябри соли 2024 ба қайди давлатӣ гирифта шудааст,

рақами бақайдгирӣ 1302


Замима
ба фармоиши директори
Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии
назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
аз 4 июли соли 2024, №1/22

ҚОИДАҲОИ НАМУНАВӢ ДАР СОҲАИ ГАРДИШИ ҲУҶҶАТИ ЭЛЕКТРОНӢ


(фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12)

 

1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ 

1. Қоидаҳои намунавӣ дар соҳаи гардиши ҳуҷҷати электронӣ (минбаъд - Қоидаҳои мазкур) тартиби гардиши ҳуҷҷатҳои электрониро дар мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳои дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон (минбаъд - иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ) муқаррар намуда, инчунин қоидаҳои ҳамкории иттилоотӣ ҳангоми пешбурди маълумотномаи суроғавии глобалӣ, қоидаҳои кор бо огоҳиномаҳо ҳангоми мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ ва қоидаҳои пайдарпайии мубодилаи калиди сессионӣ барои интиқоли ҳуҷҷатҳои электронӣ дар шакли рамзгузоришударо муайян менамояд.

2. Қоидаҳои мазкур бо мақсади пешбурди дурусти гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ, мусоидат ва иҷрои саривақтии вазифаҳои дар назди мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳои дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон гузошташуда таҳия гардидааст.

3. Дар Қоидаҳои мазкур мафҳумҳои зерин истифода мешавад:

- низоми ягонаи байниидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ (минбаъд - низоми ягона) - ин маҳсулоти барномавие мебошад, ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ байни иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ амалӣ карда мешавад;

- пойгоҳи мубодила (пойгоҳи бисйёрпровайдерӣ) – ин маҷмуи технологияҳои таъминоти барномавӣ барои мубодилаи мутамарказу ягонаи маълумот ва иттилоот байни низомҳои гуногуни иттилоотӣ дар вақти воқеӣ мебошад. Бо дархости иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ ҳуҷҷатҳои техникӣ барои ҳамгироӣ бо пойгоҳи мубодила ба онҳо ройгон пешниҳод карда мешавад;

- дархости API - ин механизмест, ки ба ду низом ё ҷузъҳои барномавии онҳо имконият медиҳад, ки бо истифода аз маҷмуи шартҳо ва протоколҳои ҳамоҳангшуда бо якдигар ҳамкорӣ намоянд;

- калиди сеансӣ (сессионӣ) - маълумоти калидӣ дар криптография, ки байни ду низом барои ҳифзи шабакаи алоқа ҳангоми интиқоли маълумот таҳия карда мешавад;

- калидҳои оммавӣ ва хусусӣ - ҷузъҳое мебошанд, ки барои рамзгузорӣ ва рамзкушоии паёмҳо ё сохтан ва санҷиши имзоҳои рақамӣ истифода мешаванд;

- оператор – мақоми таъминкунандаи маҳсулоти барномавӣ (Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Марказҳои тасдиқкунанда, хизматрасониҳои давлатӣ ва таҳияи барномаҳои рақамӣ»), ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ мегардад;

- ташкилкунанда – мақоми назорати маҳсулоти барномавӣ (Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ мегардад;

- рамзгузории охир ба охир (end-to-end) - тарзи интиқоли маълумот, ки дар он танҳо низомҳои дар муошират иштироккунанда ба паёмҳо дастрасӣ доранд.

4. Қоидаҳои мазкур ба кор бо ҳуҷҷатҳои дорои маълумоти сирри давлатӣ паҳн намегардад.

5. Забони коргузории гардиши электронии ҳуҷҷатҳо дар мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳо тибқи талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сурат мегирад.

6. Истифодаи маҳсулоти барномавие, ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ мешавад, музднок буда, маблағи он тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.

7. Ҳуҷҷатҳои электронӣ ва маълумоти дар он мавҷудбуда дар раванди ҳамкории иттилоотӣ ҳифз гардида, ҳама гуна дахолат ба он манъ аст.

71. Ҳамаи маълумот ва ҳуҷҷатҳое, ки тавассути низоми ягонаи байниидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ ирсол мегарданд, дар маркази ягонаи давлатии коркарди маълумот (минбаъд – маркази коркарди маълумот)-и Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таври мутамарказонидашуда нигоҳ дошта мешаванд (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12).

72. Маркази коркарди маълумот корҳои зеринро таъмин менамояд:

- нигоҳдорию дастрасии шабонарузӣ ва нусхабардории эҳтиётии ҳуҷҷатҳои электронӣ;

- мутобиқат ба талаботи амнияти иттилоотӣ, аз ҷумла сертификатсия аз рӯйи стандартҳои миллӣ ва байналмилалӣ;

- муҳофизат аз дастрасии беиҷозат, тобоварӣ ба хатогиҳо ва амнияти ҷисмонии инфрасохтори серверӣ;

- нигоҳ доштани таърихи амал (аудити лог)-ҳои ҳамаи амалиётҳо дар низом.

73. Оператор барои кори мунтазами маркази коркарди маълумот, риояи талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии соҳавӣ ва ҳифзи маълумоти шахсӣ масъул аст.

74. Дар ҳолати муваққатан дастнорас будани маркази коркарди маълумот, оператор ба таври худкор гузаришро ба инфрасохтори эҳтиётӣ ва ҳамоҳангсозии минбаъдаи маълумотро таъмин менамояд (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12).

2. ТАШКИЛИ ГАРДИШИ ҲУҶҶАТҲО 

8. Ҳуҷҷатҳои электроние, ки дар раванди ҳамкории иттилоотӣ истифода мешаванд, дар ҷараёни фаъолияти иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бо истифода аз низомҳои мавҷудаи электронии гардиши ҳуҷҷатҳои онҳо мутобиқи талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки қоидаҳои ҳуҷҷатгузорӣ, гардиш ва истифодаи ҳуҷҷатҳоро муқаррар мекунанд, сохта мешаванд.

9. Дар сурати мавҷуд будани низоми дохилии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ, иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бояд тибқи тартиби муқарраргардида бо низоми ягона ҳамгироиро анҷом диҳанд.

10. Дар сурати мавҷуд набудани низоми гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ, иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бояд ҳатман низоми ягонаро истифода баранд.

11. Воҳиди интиқоли иттилоот тавассути пойгоҳи мубодила рамзгузории охир ба охири ҳуҷҷат дар шакли электронӣ, инчунин тавсифи ҳуҷҷат ва тамоми маълумоти дарбаргирифта мебошад, ки интиқоли кафолатноки он тавассути риояи расмиёти мубодила таъмин гардида, бо паёми электронии технологӣ (минбаъд – ҳолати коркарди дархост) тасдиқ карда мешавад.

12. Ташкилкунандаи гардиши ҳуҷҷатҳои электронии байниидоравӣ (минбаъд - ташкилкунанда) ҳамкории иштирокдорони гардиши ҳуҷҷатҳои электронии байниидоравиро таъмин менамояд, инчунин оператори маркази асосии гардиши ҳуҷҷатҳои электронии байниидоравӣ ва масъули таҳия, ҷорӣ ва таъмини фаъолияти бефосилаи низоми ягона мебошад.

13. Иштирокдори ҳамкории иттилоотӣ, ки маркази гардиши ҳуҷҷатҳои электронии байниидоравии худро дорад, ҳамкории иттилоотии иштирокдорони тобеи худро, ки марказҳои гардиши электронии байниидоравии худро надоранд, таъмин карда, барои чунин иштирокдорон оператори ҳамкории иттилоотӣ (минбаъд - оператор) мебошад.

14. Ташкилкунанда маълумотномаҳои суроғавии глобалии иштирокдорони ҳамкории иттилоотиро мутобиқи талаботи расмиёти ҳамкории иттилоотӣ тибқи замимаи 1 Қоидаҳои мазкур пеш мебарад.

15. Ташкилкунанда пешбурд ва ирсоли маълумотномаҳои амалкунандаро ба иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ мутобиқи талаботи тартиби пешбининамудаи замимаи 1 Қоидаҳои мазкур, ки барои ташаккули дархости дурусти API заруранд, анҷом медиҳад.

16. Ташкилкунанда ва оператор метавонад тамоми марҳилаи техникии барномаро, ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ мегардад, роҳандозии техникӣ намоянд.

17. Дархости API барои пойгоҳи мубодила дорои унсурҳои асосии зерин мебошад:

- сарлавҳа (Header) - сарлавҳаи паём дорои маълумотест, ки барои муайян кардани ирсолкунанда ва қабулкунанда, тасдиқ ва иҷозати дархост, таъмини амният ва пуррагии маълумот зарур аст. Дар ин ҷо муайянкунандаҳои муштарӣ ва сервер, маълумотномаҳои бақайдгирифташуда, маълумоти имзо, рамзгузоришуда ва ҷузъҳои дигар нишон дода мешаванд;

- таркиби паём (Body) - таркиби паём дорои маълумоти воқеие мебошад, ки байни низомҳо интиқол дода мешаванд;

- замимаҳо (Attachments) - замимаҳо метавонанд барои интиқоли маълумоти бинарӣ, ба монанди файлҳо ё тасвирҳо дар таркиби паёми пойгоҳи мубодила истифода шаванд.

18. Дар ҳолатҳои зарурӣ ҳангоми интиқоли махфии ҳуҷҷатҳо, таркиб ва замимаҳои дархости API ба пойгоҳҳои мубодила метавонад бо калиди сеансӣ рамзгузорӣ карда шавад. Раванди мубодилаи калиди сеансӣ дар замимаи 3 Қоидаҳои мазкур оварда шудааст.

19. Ҳангоми мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ байни иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ чунин расмиёт иҷро мешавад:

- кафолат доир ба он,, ки шахсони сеюм доир ба мубодилаи онҳо огоҳ нестанд;

- ташаккули дархости API дар низоми электронии ҳуҷҷати ирсолкунанда. Таркиби дархост тибқи талабот ба ҳамкории иштирокдорони гардиши ҳуҷҷатҳо тавассути пойгоҳи мубодила муайян карда мешавад;

- замима кардани ҳуҷҷати электронӣ дар шакли кушода ё рамзгузоришуда: бо усули пӯшида фиристодани ҳуҷҷат аввал калиди сеансӣ ба низоми мақсаднок фиристода мешавад, сипас таркиб ва замимаҳои дархост бо ин калид рамзгузорӣ карда шуда, ба пойгоҳи мубодила фиристода мешавад;

- мубодилаи кафолатнок байни низомҳои гардиши ҳуҷҷатҳои электронии иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бо пойгоҳи мубодила таъмин карда мешавад;

- санҷиши аслӣ будани низоми ирсолкунанда тавассути пойгоҳи мубодила ва интиқоли дархост ба низоми мақсаднок тибқи маълумотномаи суроғавии иштирокдорон;

- санҷиши оператори низоми ягона. Оператор на дертар аз як соат аз лаҳзаи гирифтани дархост аз пойгоҳи мубодила санҷиши пуррагии онро таъмин карда, дар сурати рамзгузорӣ шудан бо калиди хусусии низом рамзкушоӣ мекунад ва мувофиқати файли тавсифи мундариҷаи дархости API-ро месанҷад. Инчунин дар сурати мавҷуд будани имконияти техникӣ санҷиши набудани барномаҳои зарароварро месанҷад. Дар сурати натиҷаи манфии санҷиш оператор на дертар аз як соат аз лаҳзаи гузаронидани санҷиш ба фиристанда ҳолати коркарди дархостро дар шакли муқаррарнамудаи талабот барои ҳамкорӣ мефиристад.

20. Қабулкунанда на дертар аз як соат пас аз гирифтани паём тавассути пойгоҳи мубодила:

- дар натиҷаи санҷиш ба фиристанда ҳолати коркарди дархостро дар шакли муқаррарнамудаи талабот барои ҳамкорӣ мефиристад;

- ҳуҷҷатро аз дархости API дар шакли электронӣ гирифта, санҷиши шакли онро барои мутобиқат ба талаботи ҳамкорӣ, санҷиши имконияти бақайдгирии он, санҷиши эътибори имзои электрониро тибқи тартиби муқарраргардида мегузаронад. Дар натиҷаи мусбати санҷиш ҳуҷҷати гирифташударо дар шакли электронӣ дар низоми гардиши ҳуҷҷатҳои электронии қабулкунанда сабт карда мешавад, дар сурати манфӣ он ба ирсолкунанда маълумоти дахлдорро равон менамояд;

- ҳуҷҷати саҳван воридгардидаро сабт карда, ирсолкунандаро доир ба саҳван воридгардидани ҳуҷҷат огоҳ  месозад. Баъд аз хабардор кардани ирсолкунанда маълумот ба таври худкор нест карда мешавад;

- огоҳиномаҳоро тибқи тартиби кор бо огоҳиномаҳо дар раванди мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ мувофиқи замимаи 2 Қоидаҳои мазкур дар шакли муқаррарнамудаи талаботи ҳамкорӣ роҳнамоӣ менамояд.

21. Уҳдадории фиристанда ҳангоми расонидани дархости API пас аз гирифтани ҳолати коркарди дархост аз қабулкунанда бо натиҷаи мусбати санҷиш иҷрошуда ҳисобида мешавад. Уҳдадории оператор ё қабулкунанда ҳангоми расонидани дархости API пас аз фиристодани ҳолати коркарди дархост ба фиристанда аз рӯйи натиҷаҳои санҷиш иҷрошуда ҳисобида мешавад. Ташкили гирифтани маълумот дар бораи ҳолати гузариши дархости API интиқоли расидҳои интиқолро аз ҷониби оператор ё қабулкунанда аз рӯйи натиҷаҳои санҷиш пешбинӣ мекунад.

22. Уҳдадории қабулкунанда ҳангоми расонидани ҳуҷҷат дар шакли электронӣ пас аз фиристодани огоҳинома дар бораи бақайдгирӣ ё огоҳинома дар бораи асоснок рад кардани бақайдгирӣ ба фиристанда иҷрошуда ҳисобида мешавад. Дар сурати рад кардани бақайдгирии ҳуҷҷат дар шакли электронӣ дар низоми гардиши ҳуҷҷатҳои электронии қабулкунанда, чунин қабулкунанда огоҳиномаҳои дахлдорро бо нишон додани сабаби рад кардани бақайдгирӣ ба фиристандаи ҳуҷҷат дар шакли электронӣ таҳия ва ирсол мекунад. Номгӯйи сабабҳои рад кардани бақайдгирии ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ дар талабот ба ҳамкорӣ бо пойгоҳи мубодила муайян карда мешавад.

23. Ирсолкунандаи ҳуҷҷат дар шакли электронӣ ҳангоми гирифтани огоҳинома дар бораи асоснок рад кардани бақайдгирии ҳуҷҷат дар низоми гардиши ҳуҷҷати электронии қабулкунанда дар шакли электронӣ ё ҳолати коркарди дархост бо натиҷаи манфии санҷиш ҷиҳати бартараф кардани сабаби рад кардани бақайдгирӣ ё вайронкунӣ ҳангоми расонидани ҳуҷҷати электронӣ чораҳо меандешад ва дар ҳолати зарурӣ чунин ҳуҷҷатро ба қабулкунанда ба таври электронӣ такроран ирсол мекунад.

24. Дар сурати пайдо шудани ҳолатҳое, ки дар расмиёти мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ пешбинӣ нашудаанд, иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ ҳолатҳои бавуҷудомадаро тавассути гуфтушунидҳо ҳал мекунанд.

25. Ҳангоми зарурати ба таври электронӣ имзо кардани ҳуҷҷат аз ҷониби якчанд шахсони мансабдор, тартиби имзо, аз ҷумла ҳамоҳангсозии ҳуҷҷат дар шакли электронӣ ва тасдиқи ҳуҷҷат дар шакли электронӣ тибқи талаботи ҳамкорӣ амалӣ карда мешавад.

26. Ҳифзи иттилоот ҳангоми мубодилаи иттилоотии иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бо истифода аз низомҳои гардиши ҳуҷҷатҳои электронии онҳо аз ҷониби ҳар як иштирокдори ҳамкории иттилоотӣ дар доираи ваколатҳои худ тибқи талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон таъмин карда мешавад.

27. Ҳангоми амалӣ намудани ҳамкории иттилоотӣ мубодилаи ҳуҷҷатҳое, ки дорои иттилооти дастраси умум ва иттилооте мебошанд, ки дастрасӣ ба онҳо тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳдуд карда шудааст, дар шакли электронӣ иҷозат дода мешавад. Табодули иттилоот байни иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ, ки дастрасӣ ба он тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳдуд карда шудааст, ҳангоми иҷрои талабот оид ба ҳифзи чунин иттилооте, ки нисбат ба низомҳои иттилоотии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ муқаррар шудаанд, амалӣ карда мешавад.

28. Иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ уҳдадоранд:

- шахсони мансабдорро, ки барои масъалаҳои ташкилӣ ва техникӣ оид ба мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ масъуланд, таъин кунанд;

- операторро дар бораи таъин ё иваз кардани шахсони масъул бо нишон додани рақами телефон, мансабҳо ва соҳаи масъулияти онҳо зуд огоҳ намоянд;

- операторро дар бораи натиҷаҳои мониторинги низомҳои истифодашавандаи гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ тибқи талаботи бехатарии иттилоот мутобиқи талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон зуд огоҳ намоянд;

- низомро танҳо дар доираи ваколатҳо ва мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода намоянд (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12);

- ҳатман рамзи утоқи шахсии худро иваз намуда, аз дастрасии шахсони бегона махфӣ нигоҳ доранд ва логину рамзи худро ба шахсони дигар надиҳанд;

- дар ҳолати гум шудан ё ошкор шудани рамз фавран ба оператор хабар диҳанд;

- аз ворид шудан ба низом тавассути шабакаҳои интернетии ройгон (wifi) худдорӣ намоянд;

- ҳангоми ворид шудан ба низом тавассути компютер (дастгоҳҳои мобилию планшетӣ)-и шахсони дигар, пас аз анҷоми кор ҳатман аз утоқи шахсии худ бароянд;

- ҳангоми кор бо низом талаботи қонунгузорӣ оид ба ҳифзи сирри хизматӣ ва маълумоти шахсиро риоя намуда, маълумотро бе иҷозати расмӣ нусхабардорӣ, паҳн ё тағйир надиҳанд;

- аз амалиётҳое, ки метавонанд кори устувори низомро халалдор созанд (масалан, ворид кардани файлҳои зараровар, истифодаи барномаҳои номаълум) худдорӣ намоянд;

- дар ҳолати пайдошавии хато, вайроншавӣ ё мушкили техникӣ фавран ба оператор хабар диҳанд (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12);

- риояи шаклҳои муқарраршудаи ҳуҷҷатро дар шакли электронӣ ва пойгоҳи мубодиларо тибқи талаботи ҳамкорӣ таъмин намоянд.

281. Дар сурати мавҷуд набудан ё қатъи пайвастшавӣ ба шабакаи байналмилалии интернет иштирокдори ҳамкории иттилоотӣ уҳдадор аст, амалҳои зеринро ба роҳ монад (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12):

- фавран оператор ва ташкилкунандаро дар бораи имконнопазирии пайвастшавӣ огоҳ кунад;

- барои идомаи кори бефосила дар низом шабакаҳои алтернативии алоқаро истифода барад (интернети мобилӣ ё вайфай);

- барқарорсозии пайвасти устувори интернетро дар муддати на бештар аз 2 рӯзи корӣ таъмин намояд;

- дар сурати имконнопазирии барқарорсозии оперативӣ муваққатан гардиши ҳуҷҷатҳоро дар шакли коғазӣ ба роҳ монда, ҳатман ҳамаи ҳуҷҷатҳоро на дертар аз 1 рӯзи корӣ аз лаҳзаи барқароркунии алоқа дар низоми ягона ба қайд гиранд (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12).

29. Ваколати оператор (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12):

- муқаррар кардани талаботи ташкилию техникӣ ба низомҳои иттилоотии иштирокдорон ва қоидаҳои пайваст кардани иштирокдорон ба ҳамкории иттилоотӣ;

- такмили ҳамкории иттилоотии байни иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ, ки ба маркази алоқаи худ пайвастанд ва дигар иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ, ки ба низоми байниидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ пайвастанд;

- назорати маҳсулоти барномавие, ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ гардида, фаъолияти бенуқсон таъмин мешавад;

- дар асоси шартнома таъмин намудани иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ бо маҳсулоти барномавие, ки тавассути он гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ амалӣ мешавад.

30. Оператор уҳдадор аст, ки ба ташкилкунанда оид ба пайваст шудани иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ ба низоми байниидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронӣ маълумот пешниҳод намояд.

3.МУҚАРРАРОТИ ХОТИМАВӢ

31. Роҳбарияти мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳои дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати назорати риояи талаботи Қоидаҳои мазкур масъуланд.

311. Барои ҳамаи амалҳо ва ҳуҷҷатҳои вориднамуда дар низом истифодабаранда шахсан ҷавобгар буда, истифодаи низом бо мақсадҳои ғайриқонунӣ ё берун аз ваколат манъ аст (фармоиш аз 01.09.2025 № 1/12).

32. Барои риоя накардани муқаррароти Қоидаҳои мазкур шахсони мансабдор ва шахсони масъул тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.


Замимаи 1
ба Қоидаҳои намунавӣ дар соҳаи
гардиши ҳуҷҷати электронӣ

 

ҚОИДАҲОИ ҲАМКОРИИ ИТТИЛООТӢ ҲАНГОМИ ПЕШБУРДИ МАЪЛУМОТНОМАИ СУРОҒАВИИ ГЛОБАЛӢ

1. Қоидаҳои ҳамкории иттилоотӣ ҳангоми пешбурди феҳристи суроғаҳои глобалӣ (минбаъд – Қоидаҳои мазкур) тартиби ҳамкории иттилоотиро байни ташкилкунанда, операторҳо ва иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ ҳангоми пешбурди маълумотномаи суроғаҳои глобалӣ (минбаъд - маълумотнома) муқаррар мекунанд.

2. Маълумотнома маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- маълумот дар бораи оператор ва иштирокдорони муомилоти электронии байниидоравӣ, маълумот барои тамос бо шахсони масъул, аз ҷумла рақами телефони корӣ, рақами телефони мобилӣ, почтаи электронӣ, инчунин ҳисоби корбари мушаххасшуда дар барномаи «Имзо» ва маълумоти дигар тибқи талаботи техникӣ;

- маълумот дар бораи иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ (аз ҷумла мушаххасоти ягонаи иштирокдорон, номи ташкилотҳо, маҳалли бақайдгирии давлатии шахсони ҳуқуқӣ), маълумот барои тамос бо шахсони масъул, муайянкунандаҳои оператори хизматрасонӣ ва маълумотҳои дигар мутобиқи талаботи техникӣ;

- маълумот дар бораи сохтор ва шахсони мансабдори иштирокдори ҳамкории иттилоотӣ.

3. Иштирокдори муомилоти иттилоотӣ бояд мушаххасоти ягонаи маълумотномаро дошта бошад.

4. Ҳангоми таҳия ва паҳн кардани маълумотнома ба иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ расмиёти зерин амалӣ карда мешаванд:

- оператор ба ташкилкунанда дар бораи иштирокдорони ҳамкории иттилоотии ба онҳо алоқаманд бо роҳи ирсоли паёмҳои технологӣ дар шакли муқаррарнамудаи талаботи техникӣ маълумот пешниҳод мекунад;

– иштирокдорони ҳамкории иттилоотие, ки марказҳои дохилиидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронии худро доранд, ба ташкилкунанда маълумоти дар сархатҳои дуюм ва сеюми банди 3 Қоидаҳои мазкур пешбинишударо пешниҳод мекунанд (аз ҷумла дар ҳолати тағйирот) ва дар ҳолати имкони техникӣ фиристодани паёмҳои технологии дахлдор дар шакли муқаррарнамудаи талаботи техникиро таъмин намоянд;

- иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ, ки марказҳои дохилиидоравии гардиши ҳуҷҷатҳои электронии худро надоранд, ба оператор маълумоти дар сархатҳои дуюм ва сеюми банди 3 Қоидаҳои мазкур пешбинишударо пешниҳод мекунанд (аз ҷумла ҳангоми ворид намудани тағйирот);

- оператор пешниҳоди иттилооти аз иштирокдорони ҳамкории иттилоотӣ гирифташуда (аз ҷумла дар ҳолати тағирёбанда)-ро ба ташкилкунанда тавассути ирсоли паёмҳои технологӣ дар шакли муқаррарнамудаи талаботи техникӣ таъмин менамояд;

- ташкилкунанда мутобиқи паёмҳои технологии аз оператор воридшуда дар шакли муқаррарнамудаи талаботи техникӣ маълумотнома месозад;

- ташкилкунанда паёмҳои технологии аз оператор воридшударо пас аз гузаронидани назорати шаклу мантиқӣ ба маълумотнома тағйирот ворид мекунад;

- ташкилкунанда навсозии маълумотномаҳоро ба ҳамаи иштирокдорони гардиши ҳуҷҷатҳои электронии байниидоравӣ тавассути ирсоли паёмҳои технологӣ дар шакли муқаррарнамудаи талаботи техникӣ паҳн менамояд;

- оператор маълумоти маълумотномаро ба ҳамаи иштирокдорони ҳамкории иттилоотии ба он пайвастшуда пешниҳод мекунад.

5. Оператор барои пешниҳоди дурустии маълумоти ба ташкилкунанда дар бораи иштирокдорони ба ҳамкории иттилоотӣ пайвастшуда масъул аст.

6. Иштирокдори ҳамкории иттилоотӣ барои дурустии маълумоти пешниҳодкардааш барои ворид намудани тағйирот ба маълумотнома масъул аст.

Замимаи 2
Қоидаҳои намунавӣ дар соҳаи
гардиши ҳуҷҷати электронӣ

ҚОИДАҲОИ КОР БО ОГОҲИНОМАҲО ҲАНГОМИ МУБОДИЛАИ ҲУҶҶАТҲО ДАР ШАКЛИ ЭЛЕКТРОНӢ

1. Қоидаҳои кор бо огоҳиномаҳо ҳангоми мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ (минбаъд – Қоидаҳои мазкур) тартиби корро бо огоҳиномаҳо ҳангоми мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ муайян менамояд.

2. Ҳамкории иттилоотӣ дар ҷараёни мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ тавассути ташаккул ва роҳнамоии иштирокдорони раванди огоҳинома бо истифода аз шакли талабот ба ҳамкории ташкилию техникии мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳои давлатӣ, ки аз ҷониби Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад (минбаъд – талаботи ҳамкорӣ), таъмин карда мешавад. Тағйири тартиби самт ва гузаронидани ҳама гуна огоҳиномаҳо оид ба тағйири мақоми ҳуҷҷат иҷозат дода намешавад.

3. Иштирокдорони раванди мубодилаи ҳуҷҷатҳо дар шакли электронӣ ирсолкунандаи ҳуҷҷат дар шакли электронӣ (минбаъд - ирсолкунанда) ва гирандаи ҳуҷҷат дар шакли электронӣ (минбаъд – гиранда) мебошанд.

4. Ирсолкунанда ҳуҷҷатро ба гиранда бо тартиби муқаррарнамудаи Қоидаҳои мазкур мефиристад.

5. Ирсолкунанда дар сурати мавҷуд будани имконияти техникӣ ба қабулкунанда дар бораи зарурати иҷрои амалҳо бо ҳуҷҷат тавассути фиристодани огоҳинома дар бораи назорат (намуди огоҳинома «ба назорат гузошта шуд»), ки дар он маълумоти зерин дар бораи зарурати иҷрои амалҳо бо ҳуҷҷат аз ҷониби қабулкунанда мавҷуд аст, хабар медиҳад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷати назоратӣ;

- аломати бақайдгирии ҳуҷҷат;

- аломати он, ки ҳуҷҷат иҷроро талаб мекунад;

- аломати интишори ҳуҷҷат;

- маълумот дар бораи мундариҷа, муҳлати иҷро, иҷрокунандаи супориш (агар супориш ба ҳуҷҷат дар маҷмуъ дахл дошта бошад, нишон дода мешавад);

- банд аз номгӯйи супоришҳо (нишон дода мешавад, ки агар супориш ба банди алоҳидаи ҳуҷҷат дахл дошта бошад);

- мушаххасоти ягона, маълумот дар бораи мундариҷа, муҳлати иҷро, иҷрокунандаи банди ҳар як супориш (агар супориш ба банди алоҳидаи ҳуҷҷат тааллуқ дошта бошад, нишон дода мешавад).

6. Дар сурати гирифтани огоҳиномаи назорат бо талаботи бақайдгирӣ ё дар сурати мавҷуд набудани огоҳинома дар бораи назорат, гиранда ба ирсолкунанда дар бораи баррасии ҳуҷҷати дар шакли электронӣ гирифтааш тавассути ирсоли яке аз огоҳиномаҳои ҳатмии зерин хабар медиҳад (вобаста ба натиҷаҳои баррасӣ):

1)огоҳинома дар бораи гирифтан (намуди огоҳинома «Қабулшуда»), ки қабулкунанда ҳангоми гирифтани ҳуҷҷати электронии воридотӣ мефиристад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷати воридотӣ;

2) огоҳинома дар бораи бақайдгирӣ (намуди огоҳинома «Ба қайд гирифта шудааст»), ки аз ҷониби қабулкунанда ҳангоми бақайдгирии бомуваффақияти ҳуҷҷати воридотӣ дар шакли электронӣ фиристода мешавад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷати воридотӣ;

- рақами бақайдгирии ҳуҷҷати аз ҷониби қабулкунанда таъингардида;

- санаи бақайдгирии ҳуҷҷати аз ҷониби қабулкунанда таъингардида;

3) огоҳинома дар бораи рад кардани бақайдгирӣ (намуди огоҳинома «Рад кардани бақайдгирӣ»), ки аз ҷониби қабулкунанда ҳангоми рад кардани бақайдгирии ҳуҷҷати воридотӣ дар шакли электронӣ фиристода мешавад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷати воридотӣ;

- сабаби рад кардани бақайдгирӣ (аз рӯйхат тибқи талаботи ҳамкорӣ).

7. Ҳангоми гирифтани огоҳинома дар бораи ба назорат гузоштан бо талаби иҷро қабулкунанда ҳангоми рух додани ҳодисаҳои дахлдор ҳангоми кор бо супоришҳо (аз рӯйи ҳуҷҷат дар маҷмуъ ё аз рӯйи банди алоҳидаи он) огоҳиномаҳои зеринро ирсол менамояд:

1) огоҳиномаи ҳатмӣ дар бораи қабул ба иҷро (намуди огоҳинома «Иҷрокунанда таъин шуд»), ки аз ҷониби гиранда ҳангоми таъини шахси мансабдори иҷрои ҳуҷҷат (минбаъд – иҷрокунандаи масъул) фиристода мешавад ва дорои ин маълумоти зерин:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷат;

- муайянкунандаи супориш аз огоҳинома дар бораи ба назорат гузоштан;

- маълумот дар бораи шахсе, ки оид ба иҷрои ҳуҷҷат ё супориш дастур додааст;

- маълумот дар бораи сардори воҳиди сохтори иҷрокунандаи масъул;

- маълумот дар бораи иҷрокунанда, аз ҷумла маълумот барои тамос;

2) огоҳиномаи ҳатмӣ дар бораи тағйирот дар рафти иҷро (намуди огоҳиномаи «Иҷро»), ки аз ҷониби қабулкунанда дар сурати тағйир ёфтани иҷрокунандаи масъул фиристода мешавад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар оид ба ҳуҷҷат;

- муайянкунандаи супориш аз огоҳинома дар бораи ба назорат гузоштан;

- маълумот дар бораи ҳуҷҷате, ки дар асоси он иҷрокунандаи масъул иваз шудааст;

- маълумот дар бораи иҷрокунанда, аз ҷумла маълумот барои тамос;

3) огоҳиномаи ҳатмӣ дар бораи омодасозии ҳисобот (намуди огоҳинома «Ҳисобот омода карда шудааст»), ки аз ҷониби қабулкунанда аз рӯйи омодасозӣ ва супориш барои имзои ҳисобот бо супориш фиристода мешавад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷате, ки супориш дорад;

- муайянкунандаи супориш аз огоҳинома дар бораи ба назорат гузоштан;

- маълумот дар бораи шахси мансабдоре, ки барои имзо гузориш гирифтааст;

4) огоҳиномаи ҳатмӣ дар бораи самти ҳисобот (намуди огоҳинома «Ҳисобот» фиристода шудааст), ки аз ҷониби қабулкунанда дар бораи самти ҳисобот дар бораи иҷро фиристода мешавад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

- сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи хуччате, ки супориш дорад;

- муайянкунандаи супориш аз огоҳинома дар бораи ба назорат гузоштан;

- маълумот дар бораи ҳуҷҷати содиротӣ вобаста ба ҳисоботи иҷро.

8. Дар сурати гирифтани огоҳинома дар бораи назорат бо талаби нашри расмии ҳуҷҷат, қабулкунанда огоҳиномаи ҳатмиро дар бораи нашри ҳуҷҷат (намуди огоҳинома «Нашр») мефиристад, ки онро қабулкунанда дар бораи нашри ҳуҷҷат мефиристад ва маълумоти зеринро дар бар мегирад:

-сана ва вақти ташаккули огоҳинома;

- маълумоти мухтасар дар бораи ҳуҷҷати нашршуда;

- маълумоти бақайдгирии ҳуҷҷати нашршуда;

- санаи нашр;

- манбаи нашри расмӣ.

Замимаи 3
ба Қоидаҳои намунавӣ дар соҳаи
гардиши ҳуҷҷати электронӣ

ҚОИДАҲОИ ПАЙДАРПАЙИИ МУБОДИЛАИ КАЛИДИ СЕССИОНӢ БАРОИ ИНТИҚОЛИ ҲУҶҶАТҲОИ ЭЛЕКТРОНӢ ДАР ШАКЛИ РАМЗГУЗОРИШУДА

1. Имконияти ҳамкорӣ бо пойгоҳи мубодила танҳо пас аз додани калиди кушодаи низом ба пойгоҳи мубодила кафолат дода мешавад.

2. Ҳама гуна ҳамкорӣ бо пойгоҳи мубодила аз ҷониби иштирокдорони низоми ягона бояд бо калиди пӯшидаи низом бо мақсади бехатарӣ ва кафолати тасдиқи низомҳои иштирокдорони ҳамкорӣ имзо карда шавад.

3. Низоми фиристандаи ҳуҷҷати электронӣ дархости API-ро барои гирифтани калиди кушода аз пойгоҳи мубодила месозад.

4. Пас аз гирифтани калиди кушодаи низоми мақсаднок фиристанда калимаи рамзии тасодуфӣ (калиди сессионӣ)-ро барои рамзгузории минбаъда тавлид мекунад.

5. Ирсолкунанда дархости нави API-ро барои низоми мақсаднок ташкил мекунад ва калиди сессияи интихобшударо бо истифода аз калиди кушодаи низоми мақсаднок рамзгузорӣ мекунад ва арзиши рамзгузоришудаи гирифташударо ба унвони API дархост иваз мекунад.

6. Ирсолкунанда дар дархости API барои фиристодани ҳуҷҷати электронӣ ҳамаи ҳуҷҷатҳои замимашударо рамзгузорӣ мекунад, инчунин худи таркиби дархост бо истифода аз калиди сессионӣ ва дархостро ба пойгоҳи мубодила мефиристад.

7. Пойгоҳи мубодила низоми ирсолкунандаро тасдиқ мекунад, низоми мақсаднокро муайян мекунад ва дархости рамзгузоришударо бо барномаҳои низоми мақсаднок интиқол медиҳад.

8. Қабулкунандаи дархост калиди сессионӣ (дар сарлавҳаи дархост)-ро бо калиди пӯшидаи худ рамзкушоӣ мекунад ва пас аз гирифтани калиди сессионӣ дар арзиши матни барои рамзкушоӣ кардани таркиби дархост ва барномаҳо истифода мебарад.



Зарегистрированно Министерством юстиции

Республики Таджикистан от 6 сентября 2024 года,

регистрационный номер№ 1302.


Приложение
к распоряжению директора Агентства
инноваций и цифровых технологий при
Президенте Республики Таджикистан
от 4 июли соли 2024, №1/22

ТИПОВЫЕ ПРАВИЛА В СФЕРЕ ЭЛЕКТРОННОГО ДОКУМЕНТООБОРОТА

1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

1. Типовые правила в сфере электронного документооборота (далее – настоящие Правила) устанавливают порядок электронного документооборота в государственных органах и других организациях Республики Таджикистан (далее - участники информационного взаимодействия), а также определяют правила информационного взаимодействия при ведении глобального адресного справочника, правила работы с уведомлениями в процессе обмена документами в электронном виде и правила последовательности обмена сессионным ключом для передачи электронных документов в зашифрованном виде.

2.Настоящие Правила разработаны с целью правильного ведения электронного документооборота, способствованию и своевременному выполнению задач поставленных перед государственными органами и другими организациями Республики Таджикистан.

3. В настоящих Правилах используются следующие понятия:

- единая межведомственная система электронного документооборота (далее - единая система) – это программный продукт, посредством которого осуществляется электронный документооборот между участниками информационного взаимодействия;

- транспортная шина (мультипровайдерная шина) - это комплекс технологического программного обеспечения для централизованного и унифицированного обмена данными и информацией между различными информационными системами в режиме реального времени. По требованию участников информационного взаимодействия техническая документация по взаимодействию с транспортной шиной будет им предоставлена бесплатно;

- API запрос - этомеханизм, который позволяют двум системам или их программным компонентам взаимодействовать друг с другом, используя набор согласованных определений и протоколов;

- сеансовый (сессионный) ключ - ключевая информация в криптографии, вырабатываемая между двумя системами для защиты канала связи при передаче данных;

- публичныеиприватные ключи - это компонент, который используется для шифрования и расшифрования сообщений или для создания и проверки цифровых подписей;

- оператор – орган поставщик програмных обеспечений (Открытое акционерное общество «Удостоверяющие центры, государственные услуги и разработка цифровых программ») через который осуществляется электронный документооборот;

- организатор - орган контроля програмных обеспечений (Агентство инноваций и цифровых технологий при Президенте Республики Таджикистан), через который осуществляется электронный документооборот;

- сквозное (end-to-end) шифрование - способ передачи данных, в котором только системы, участвующие в общении, имеют доступ к сообщениям.

4. Настоящие Правила не распространяются на работу с документами, имеющими сведения, составляющие государственную тайну.

5. Язык делопроизводство электронного документооборота в государственных органах и организациях осуществляется в соответствии с требованиями Закона Республики Таджикистан «О государственном языке Республики Таджикистан».6. Использование программных обеспечений, посредством которых осуществляется электронный документооборот, является платным, а его размер устанавливается законодательством Республики Таджикистан.

7. Электронные документы и содержащиеся в них данные защищены в процессе информационного взаимодействия, любое вмешательство в него запрещено.

2. ОРГАНИЗАЦИЯ ДОКУМЕНТООБОРОТА

8. Документы в электронном виде, используемые в процессе информационного взаимодействия, создаются в ходе деятельности участников информационного взаимодействия с использованием имеющихся у них систем электронного документооборота в соответствии с требованиями законодательства Республики Таджикистан, устанавливающих правила документирования, оборота и использования документов.

9. В случае, существования внутренней системы электронного документооборота, участники информационного взаимодействия в установленном порядке, обязательно должны будут провести интеграцию с единой системой.

10. В случае, отсутствия системы электронного документооборота, участники информационного взаимодействия, в обязательном порядке должны использовать единую систему.

11. Единицей передачи информации через транспортную шину является сквозное шифрование документа в электронном виде, а также описания документа и всей сопутствующей информации, гарантированная доставка которого обеспечивается за счет соблюдения процедуры обмена и подтверждается технологическим электронным сообщением (далее – статус обработки запроса).

12. Организатор межведомственного электронного документооборота (далее - организатор) обеспечивает взаимодействие участников межведомственного электронного документооборота, а также является оператором головного узла межведомственного электронного документооборота и ответственным по разработке, внедрению и обеспечению бесперебойного функционирования Единой системы.

13.Участник информационного взаимодействия, имеющий собственные узлы межведомственного электронного документооборота, обеспечивает информационное взаимодействие подведомственных участников, не имеющих собственных узлов межведомственного электронного документооборота, и является для таких участников оператором информационного взаимодействия (далее - оператор).

14. Организатор ведет глобальный адресный справочник участников информационного взаимодействия в соответствии с требованиями порядка информационного взаимодействия согласно приложению 1 к настоящим Правилам.

15. Организатор ведет и рассылает участникам информационного взаимодействия актуальные справочники в соответствии с требованиями порядка, предусмотренного приложением 1 к настоящим Правилам, необходимые для формирования правильных API запросов.

16. Организатор и оператор могут осуществлять техническое сопровождение всего этапа технической программы, посредством которого осуществляется электронный документооборот.

17. API запрос на транспортную шину содержит следующие основные элементы:

  • заголовок (Header) - заголовок сообщения содержит метаданные, необходимые для идентификации отправителя, получателя, аутентификации и авторизации запроса, а также для обеспечения безопасности и целостности данных. Здесь указываются идентификаторы клиента и сервера, учетные данные, информация о подписи и шифровании и другие параметры;
  • тело сообщения (Body) - тело сообщения содержит фактические данные, которые передаются между системами;
  • вложения (Attachments) - вложения могут быть использованы для передачи бинарных данных, таких как файлы или изображения, в составе сообщения транспортной шины.

18. При необходимости конфиденциальной передачи документов, тело и вложения API запроса на транспортную шину могут быть зашифрованы сеансовым ключом. Процесс обмена сеансовым ключом, приведён в приложении 3 к настоящим Правилам.

19. При обмене документами в электронном виде между участниками информационного взаимодействия выполняются следующие процедуры:

- гарантия того, что третьи лица не знают об их обмене;

- формирование API запроса в системе электронного документооборота отправителя. Формат запроса определяется в соответствии с требованиями к взаимодействию участников документооборота посредством транспортной шины;

- прикрепление электронного документа в открытом или шифрованном виде: при закрытом способе отправки документа, сначала происходит отправка сеансового ключа целевой системе, далее, тело и вложения запроса шифруются этим ключом, и отправляется на транспортную шину;

- гарантированный обмен между системами электронного документооборота участников информационного взаимодействия обеспечивается транспортной шиной;

- проверка подлинности системы отправителя транспортной шиной и переадресация запроса целевой системе согласно адресного справочника участников;

- проверка оператором единой системы. Оператор не позднее одного часа с момента получения запроса от транспортной шины обеспечивает проверку его целостности, в случае шифрования, проводит расшифровку приватным ключом системы и проверяет соответствие файла описания содержимому API запроса. Также при наличии технической возможности проводит проверку на отсутствие в нем вредоносных программ. В случае отрицательного результата проверки оператор не позднее одного часа с момента проведения проверки направляет отправителю статус обработки запроса в формате, установленном требованиями к взаимодействию.

20. Получатель не позднее одного часа с момента получения сообщения по транспортной шине:

- по результатам проверки направляет отправителю статус обработки запроса в формате, установленном требованиями к взаимодействию;

- извлекает из API запроса документ в электронном виде, проводит проверку его формата на соответствие требованиям к взаимодействию, проверку возможности его регистрации, проверка действительности электронной подписи в соответствии с установленным законодательством порядке. При положительном результате проверки полученный документ в электронном виде регистрируется в системе электронного документооборота получателя;

- записывает неверно входящий документ и уведомляет отправителя о неверно входящим документе. Информация будет автоматически удалена после уведомления отправителя;

- направляет уведомлений в соответствии с порядком работы с уведомлениями в процессе обмена документами в электронном виде согласно приложению 2 к настоящим Правилам в формате, установленном требованиями к взаимодействию.

21. Обязательство отправителя в ходе доставки API запроса считается выполненным после получения статуса обработки запроса от получателя с положительным результатом проверки. Обязательство оператора или получателя в ходе доставки API запроса считается выполненным после отправки статус обработки запроса отправителю по результатам проверки. Организация получения информации о статусе прохождения API запроса предусматривает передачу статусов обработки запроса оператором или получателем по результатам проверки.

22. Обязательство получателя в ходе доставки документа в электронном виде считается выполненным после направления отправителю уведомления о регистрации либо уведомления об обоснованном отказе в регистрации. В случае отказа в регистрации документа в электронном виде в системе электронного документооборота получателя таким получателем формируются и направляются отправителю документа в электронном виде соответствующие уведомления с указанием причины отказа в регистрации. Перечень причин отказа в регистрации документов в электронном виде определяется в требованиях к взаимодействию с транспортной шиной.

23. Отправитель документа в электронном виде при получении уведомления об отказе в регистрации документа в системе электронного документооборота получателя в электронном виде или статус обработки запроса с отрицательным результатом проверки принимает меры по устранению причины отказа в регистрации или нарушений в ходе доставки электронного документа и в случае необходимости повторно направляет такой документ получателю в электронном виде.

24. При возникновении ситуаций, не предусмотренных процедурами обмена документами в электронном виде, участники информационного взаимодействия разрешают возникшие ситуации путем переговоров.

25.При необходимости подписания документа в электронном виде несколькими должностными лицами процедура подписания, в том числе согласование документа в электронном виде и утверждение документа в электронном виде, осуществляется в соответствии с требованиями к взаимодействию.

26. Защита информации при информационном обмене участников информационного взаимодействия, с использованием имеющихся у них систем электронного документооборота обеспечивается каждым участником информационного взаимодействия в пределах своих полномочий в соответствии с требованиями законодательства Республики Таджикистан.

27. При осуществлении информационного взаимодействия допускается обмен документами в электронном виде, содержащими общедоступную информацию и информацию, доступ к которой ограничивается в соответствии с законодательством Республики Таджикистан. Обмен между участниками информационного взаимодействия информацией, доступ к которой ограничивается в соответствии с законодательством Республики Таджикистан, осуществляется при выполнении ими требований к защите такой информации, установленных в отношении информационных систем электронного документооборота.

28. Участники информационного взаимодействия обязаны:

- назначить должностных лиц, ответственных за организационные и технические вопросы по обмену документами в электронном виде;

- оперативно информировать оператора о назначении или смене ответственных лиц с указанием их контактов, должностей и сферы ответственности;

- оперативно информировать оператора об итогах мониторинга используемых систем электронного документооборота по требованиям безопасности информации в соответствии с требованиями законодательства Республики Таджикистан;

- обеспечить соблюдение установленных форматов документа в электронном виде и транспортного контейнера в соответствии с требованиями к взаимодействию.

29. Полномочия оператора:

- установить организационно-технические требования к информационным системам участников и правила присоединения участников информационного взаимодействия;

- совершенствование информационного взаимодействия между участниками информационного взаимодействия, подключенными к своему центру связи, и другими участниками информационного взаимодействия, подключенными к межведомственной системе электронного документооборота;

- контроль программных обеспечений, с помощью которых осуществляется электронный документооборот и обеспечивается безупречная работа;

- предоставление участникам информационного взаимодействия на основе договора программных обеспечений, посредством которых осуществляется электронный документооборот.

30. Оператор обязан предоставить организатору информацию о подключении участников информационного взаимодействия к межведомственной системе электронного документооборота.

3. ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ

31. Руководство государственных органов и других организаций Республики Таджикистан несут ответственность за контроль за соблюдением требований настоящих Правил.

32. За несоблюдение положений настоящих Правил должностные и ответственные лица привлекаются к ответственности в соответствии с законодательством Республики Таджикистан.


Приложение 1
к Типовым правилам в сфере
электронного документооборота

 

ПРАВИЛА ИНФОРМАЦИОННОГО ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ ПРИ ВЕДЕНИИ ГЛОБАЛЬНОГО АДРЕСНОГО СПРАВОЧНИКА

 1. Правила информационного взаимодействия при ведении глобального адресного справочника (далее – настоящие Правила) устанавливают процедуры информационного взаимодействия организатора, операторов и участников информационного взаимодействия при ведении глобального адресного справочника (далее - справочник).

2. Справочник включает следующие сведения:

- сведения об операторах и участниках межведомственного электронного документооборота, контактная информация ответственных лиц, включая, номер рабочего телефона, номер личного мобильного, электронная почта, а также идентифицированная учётная запись в приложении «Имзо» и иная информация в соответствии с техническими требованиями;

- сведения об участниках информационного взаимодействия (в том числе уникальные идентификаторы участников, названия организаций, места государственной регистрации юридических лиц), контактная информация ответственных лиц, идентификаторы обслуживающих операторов и иная информация в соответствии с техническими требованиями;

- сведения о структуре и должностных лицах участников информационного взаимодействия.

3. Участник информационного взаимодействия должен иметь уникальный идентификатор справочника.

4. При формировании и рассылке справочника участникам информационного взаимодействия выполняются следующие процедуры:

- оператор предоставляет организатору информацию об участниках информационного взаимодействия, связанных с ними, посредством отправки технологических сообщений в форме, установленной техническими требованиями ;

- участники информационного взаимодействия, имеющие собственные узлы межведомственного электронного документооборота, предоставляют организатору сведения, предусмотренные абзацами второй и третий пункта 3 настоящих Правил (в том числе в случае их изменений), и при наличии технической возможности обеспечивают отправку соответствующих технологических сообщений в формате, установленном техническими требованиями;

- участники информационного взаимодействия, не имеющие собственных узлов межведомственного электронного документооборота, предоставляют оператору сведения, предусмотренные абзацами второй и третий пункта 3 настоящих Правил (в том числе в случае их изменений);

- оператор обеспечивает предоставление организатору полученных от присоединенных участников информационного взаимодействия сведений (в том числе в случае их изменений) посредством отправки технологических сообщений в формате, установленном техническими требованиями;

- организатор формирует справочник в соответствии с поступающими от операторов технологическими сообщениями в формате, установленном техническими требованиями;

- организатор вносит изменения в справочник после проведения форматно-логического контроля поступающих от операторов технологических сообщений;

- организатор производит рассылку обновлений справочника всем участникам межведомственного электронного документооборота посредством отправки технологических сообщений в формате, установленном техническими требованиями;

- оператор предоставляет информацию справочника всем присоединенным к нему участникам информационного взаимодействия.

5. Оператор отвечает за достоверность предоставляемых организатору сведений о присоединенных участниках информационного взаимодействия.

6. Участник информационного взаимодействия отвечает за достоверность предоставляемых им сведений для внесения изменений в справочник.

Приложение 2
к Типовым правилам в
сфереэлектронного документооборота

ПРАВИЛА РАБОТЫ С УВЕДОМЛЕНИЯМИ В ПРОЦЕССЕ ОБМЕНА ДОКУМЕНТАМИ В ЭЛЕКТРОННОМ ВИДЕ

1. Правила работы с уведомлениями в процессе обмена документами в электронном виде (далее – настоящие Правила) определяют порядок работы с уведомлениями в процессе обмена документами в электронном виде.

2. Информационное взаимодействие в процессе обмена документами в электронном виде обеспечивается путем формирования и направления участниками процесса уведомлений с использованием формата, определенного требованиями к организационно-техническому взаимодействию государственных органов и государственных организаций, утверждаемым Агентством инноваций и цифровых технологий при Президенте Республики Таджикистан (далее - требования к взаимодействию). Изменение порядка направления и пропуск любых уведомлений по изменению статуса документа не допускается.

3. Участниками процесса обмена документами в электронном виде являются отправитель документа в электронном виде (далее - отправитель) и получатель документа в электронном виде (далее - получатель).

4. Отправитель направляет получателю документ в электронном виде в порядке, определенном в настоящих Правилах.

5. Отправитель при наличии технической возможности информирует получателя о необходимости выполнения действий с документом путем направления уведомления о постановке на контроль (тип уведомления «Поставлен на контроль»), содержащего следующие сведения о необходимости выполнения получателем действий с документом:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о документе на контроле;

- признак того, что документ требует регистрации;

- признак того, что документ требует исполнения;

- признак того, что документ требует публикации;

- информация о содержании, сроке исполнения, об исполнителе поручения (указывается, если поручение относится к документу в целом);

- пункт из перечня поручений (указывается, если поручение относится к отдельному пункту документа);

- уникальный идентификатор, информация о содержании, сроке исполнения, об исполнителе пункта каждого поручения (указывается, если поручение относится к отдельному пункту документа).

6. В случае получения уведомления о постановке на контроль с требованием регистрации или в случае отсутствия уведомления о постановке на контроль получатель информирует отправителя о рассмотрении полученного им документа в электронном виде путем направления одного из следующих обязательных уведомлений (в зависимости от результатов рассмотрения):

1) уведомление о получении (тип уведомления «Принят»), которое отправляется получателем при получении входящего электронного документа и содержит следующие сведения:

-дата и время формирования уведомления;

-краткая информация о входящем документе;

2) уведомление о регистрации (тип уведомления «Зарегистрирован»), которое направляется получателем при успешной регистрации входящего документа в электронном виде и содержит следующие сведения:

-дата и время формирования уведомления;

-краткая информация о входящем документе;

-регистрационный номер документа, присвоенный получателем;

-дата регистрации документа, присвоенная получателем;

3) уведомление об отказе в регистрации (тип уведомления «Отказано в регистрации»), которое направляется получателем при отказе в регистрации входящего документа в электронном виде и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о входящем документе;

- причина отказа в регистрации (из перечня согласно требованиям к взаимодействию).

7. В случае получения уведомления о постановке на контроль с требованием исполнения получатель при наступлении соответствующих событий в ходе работы с поручениями (по документу в целом или по отдельным его пунктам) направляет следующие уведомления:

1) обязательное уведомление о принятии к исполнению (тип уведомления «Назначен исполнитель»), которое направляется получателем по факту назначения должностного лица, ответственного за исполнение документа (далее - ответственный исполнитель), и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о документе;

- идентификатор поручения из уведомления о постановке на контроль;

- сведения о лице, выдающем указание об исполнении документа или поручений;

- сведения о руководителе подразделения ответственного исполнителя;

- сведения об ответственном исполнителе, включая контактную информацию;

2) обязательное уведомление об изменении в ходе исполнения (тип уведомления «Исполнение»), которое направляется получателем в случае изменения ответственного исполнителя и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о документе;

- идентификатор поручения из уведомления о постановке на контроль;

- сведения о документе, на основании которого изменился ответственный исполнитель;

- сведения об исполнителе, включая контактную информацию;

3) обязательное уведомление о подготовке доклада (тип уведомления «Доклад подготовлен»), которое направляется получателем по факту подготовки и передачи на подписание доклада по поручению и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о документе, содержащем поручение;

- идентификатор поручения из уведомления о постановке на контроль;

- сведения о должностном лице, получившем доклад на подпись;

4) обязательное уведомление о направлении доклада (тип уведомления «Доклад направлен»), которое направляется получателем по факту направления доклада об исполнении и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация о документе, содержащем поручение;

- идентификатор поручения из уведомления о постановке на контроль;

- сведения об исходящем документе с докладом об исполнении.

8. В случае получения уведомления о постановке на контроль с требованием официального опубликования документа получатель направляет обязательное уведомление об опубликовании документа (тип уведомления «Опубликование»), которое направляется получателем по факту опубликования документа и содержит следующие сведения:

- дата и время формирования уведомления;

- краткая информация об опубликованном документе;

- регистрационные данные опубликованного документа;

- дата опубликования;

- источник официального опубликования.

Приложение 3
к Типовым правилам в сфере
электронного документооборота


ПРАВИЛА ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНОСТИ ОБМЕНА СЕССИОННЫМ КЛЮЧОМ ДЛЯ ПЕРЕДАЧИ ЭЛЕКТРОННЫХ ДОКУМЕНТОВ В ЗАШИФРОВАННОМ ВИДЕ

1. Возможность взаимодействия с транспортной шиной гарантируется только после предоставления на транспортную шину открытого ключа системы.

2. Любое взаимодействие с транспортной шиной со стороны участников Единой системы должны быть подписаны закрытым ключом системы в целях безопасности и гарантии аутентификации систем участников взаимодействия.

3. Система-отправитель электронного документа создает API запрос, предназначенный для получение открытого ключа из транспортной шины.

4. После получения открытого ключа целевой системы, отправитель, генерирует рандомное кодовое слово (сессионный ключ) для дальнейшего шифрования.

5. Отправитель формирует новый API запрос для целевой системы и шифрует выбранный сеансовый ключ используя открытый ключ целевой системы и подставляет полученное шифрованное значение в заголовок API запроса.

6. Отправитель в API запросе для отправки электронного документа шифрует все приложенные документы, а также, само тело запроса используя сессионный ключ и отправляет запрос на транспортную шину.

7. Транспортная шина аутентифицирует систему отправителя, определяет целевую систему и передает зашифрованный запрос с приложениями целевой системе.

8. Получатель запроса, расшифровывает сессионный ключ (в заголовке запроса) своим закрытым ключом, и после получения сессионного ключа в текстовом значении использует для расшифровки тела запроса и приложений.