Барномаи давлатии ҳифзи мероси ғайримоддии фарҳангии халқи тоҷик барои солҳои 2021-2025 аз 31 марти соли 2020 № 206

Санаи амалкуни:

Ҳолати ҳуҷҷат: Амалкунанда

Замима

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 31 марти соли 2020, №206

тасдиқ шудааст

Замима

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 31 марти соли 2020, №206

тасдиқ шудааст

Барномаи давлатии ҳифзи мероси ғайримоддии фарҳангии халқи тоҷик барои солҳои 2021-2025

1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ

1. Фарҳанг маҷмӯи арзишҳои моддӣ ва маънавӣ мебошад, ки аз ҷониби инсоният бо мақсадҳои фароғат, таълиму тарбия, иттилоърасонӣ, таъмини завқи эстетикӣ ва таъмини ниёзи рӯзгор эҷод шуда, аз насл ба насл интиқол ёфтаанд.

2. Мероси миллии фарҳангии халқи тоҷик фарогири унсурҳои моддӣ ва ғайримоддӣ мебошад, ки реша дар умқи садсолаву ҳазорсолаҳо дорад. Дар он ҷаҳонбинӣ, табиатдӯстӣ, зебоишиносӣ, инсонпарварӣ, ватандӯстӣ ва арзишҳои дигари иҷтимоӣ инъикос ёфта, дар шаклҳои гуногун то ба имрӯз омада расидаанд.

3. Мероси ғайримоддии фарҳангӣ фарогири анъанаи шифоҳӣ, ҷашну маросим, санъати иҷроӣ, касбу ҳунарҳои суннатӣ, варзиши анъанавӣ ва шуғлу бозиҳои бачагона, забону баён, донишу малака ва таҷрибаҳо доир ба табиат ва кайҳон мебошад, ки аз ҷониби ҷамъият, гурӯҳҳо ва дар баъзе мавридҳо аз ҷониби шахсони алоҳида иҷро мешавад. Унсурҳои мероси ғайримоддии фарҳангӣ аз насл ба насл гузашта, пайваста аз тарафи ҷамъияту гурӯҳҳо дар иртибот ба муҳити атроф, дар муносибат бо табиат ва ҷаҳонбинӣ такомул меёбад.

4. Ҳифзи мероси ғайримоддии фарҳангӣ бо мақсади эҳёву густариши мероси моддӣ ва ғайримоддии фарҳангӣ татбиқ шуда, дар шаклҳои ташхис, ҳуҷҷатикунонӣ, таҳқиқоти илмӣ, ҳимоя аз омилҳои зиёнрасон, тарғиб, баланд бардоштани нақши он дар ҷомеа, интиқол, махсусан, тавассути таълими расмӣ ва ғайрирасмӣ (усули "устод ва шогирд") сурат мегирад.

5. Омӯзиши мероси ғайримоддии фарҳангӣ ҳам таҳқиқот ва ҳам маъноҳои омӯхтану омӯзонидани унсурҳои мероси ғайримоддии фарҳангиро ифода мекунад. Масъалаҳои таҳқиқи мероси гаронбаҳои халқи тоҷик ва омӯзиши онҳо дар шаклҳои таълими расмию ғайрирасмӣ (усули "устод ва шогирд") муҳим буда, аҳамияти назариявӣ ва амалӣ дорад.

6. Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз кишварҳои мутамаддини ҷаҳон буда, дар он ба масъалаҳои ҳифзу эҳё ва густариши арзишҳои фарҳангӣ таваҷҷуҳи зиёд зоҳир мешавад. Соли 2012 Барномаи ҳифзи мероси ғайримоддии фарҳангии халқи тоҷик барои солҳои 2013-2020 аз ҷониби Ҳукумати Тоҷикистон бо мақсади омӯзиш, ҳифзу эҳё ва дастгирии густариши фарҳанги халқи тоҷик қабул гардидааст, ки дар чорчӯбаи он якчанд ҷилди "Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик" таҳия шуда, ба табъ расидаанд ва фестивал-озмуни ҷумҳуриявии телевизионии эҷодиёти халқ "Андалеб" чор маротиба баргузор шуда, экспедитсияҳои илмӣ ҷиҳати омӯзиш ва тавзеҳи эҷодиёти рақсӣ ва ҳунарҳои бадеии тоҷикон сурат гирифтанд.

7. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ташкилоти зертобеи Созмони Милали Муттаҳид оид ба масъалаҳои маориф, илм ва фарҳанг (ЮНЕСКО) ҳамкориҳои зичу пурмаҳсул дошта, ҷиҳати муаррифӣ ва ҳифзи мероси ғайримоддии фарҳанги Тоҷикистон саъю талоши зиёд дорад. Аз ҷониби Ҷумҳурии Тоҷикистон то ба имрӯз 4 номгӯйи фарҳанги ғайримоддӣ: номинатсияҳои "Шашмақом", "Оши палав ҳамчун хӯроки анъанавии тоҷикон ва контекстҳои иҷтимоию фарҳангии он дар Тоҷикистон" (2016), номинатсияи муштараки "Наврӯз" (2016), ки аз ҷониби 12 кишвар таҳия шудаааст ва "Чакан - ҳунари гулдӯзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" (2018) дар Феҳристи репрезентативии ЮНЕСКО сабт шудаанд.

...

Приложение

Утверждена

постановлением Правительства

Республики Таджикистан

от 31 марта 2020 года, №206

Приложение

Утверждена

постановлением Правительства

Республики Таджикистан

от 31 марта 2020 года, №206

Государственная программа охраны нематериального культурного наследия таджикского народа на 2021-2025 годы

1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

1. Культура - совокупность материальных и духовных ценностей, которые были созданы человечеством в целях отдыха, обучения и воспитания, информирования, удовлетворения эстетического вкуса и бытовых запросов, передающихся из поколения в поколение.

2. Культурное наследие таджикского народа охватывает материальные и нематериальные компоненты, берущие свое начало с глубины столетий и тысячелетий. В нем отражены мировоззрение, любовь к природе, любовь к прекрасному (эстетизм), гуманизм, патриотизм и другие социальные ценности, дошедшие до наших дней в разных формах.

3. Нематериальное культурное наследие охватывает устные традиции, торжества и обряды, исполнительское искусство, традиционные профессии и ремесла, национальные виды спорта, детские игры и забавы, язык и речь, знание и мастерство, опыт познания природы и космоса, выполняемые обществом, группами и в некоторых случаях отдельными людьми. Элементы нематериального культурного наследия передаются из поколения в поколение, непрерывно совершенствуются обществом и группами в соответствии с окружающей средой, отношением к природе и мировоззрения.

4. Охрана нематериального культурного наследия осуществляется в целях возрождения и развития материального и нематериального культурного наследия в формах распознания, документирования, научного исследования, охраны от вредных факторов, пропаганды, повышения его роли в обществе, передачи и перемещения, особенно путем официального и неофициального (метод "учитель-ученик") обучения.

5. Изучение нематериального культурного наследия подразумевает исследование и значение изучения, обучение компонентам нематериального культурного наследия. Вопросы исследования богатого наследия таджикского народа и его изучение в официальных и неофициальных формах обучения (метод "учитель-ученик") актуальны и имеют теоретическое и практическое значение.

6. Республика Таджикистан является одной из цивилизованных стран, которая уделяет огромное внимание вопросам охраны, возрождения и развития культурных ценностей. В 2012 году в целях изучения, охраны, возрождения и поддержки развития культуры таджикского народа, Правительством Республики Таджикистан была принята Программа охраны нематериального культурного наследия таджикского народа на 2013-2020 годы, в рамках которой было подготовлено и издано несколько томов "Энциклопедии культуры таджикского народа", четыре раза проведен республиканский телевизионный фестиваль-конкурс народного творчества "Андалеб" и организованы научные экспедиции по изучению и постижению танцевального творчества и художественного мастерства таджиков.

7. Республика Таджикистан в тесном и плодотворном сотрудничестве с Организацией Объединенных Наций по вопросам образования, науки и культуры (ЮНЕСКО) направляет огромные усилия по презентации и охране  нематериального культурного наследия Таджикистана. В настоящее время в Репрезентативный список ЮНЕСКО Республикой Таджикистан внесено 4 наименования нематериальной культуры: номинации "Шашмаком", "Оши палав как традиционное блюдо таджиков и его социальные и культурные контексты в Таджикистане" (2016), совместная номинация "Навруз", подготовленная 12 странами и "Чаканискусство вышивания в Республике Таджикистан" (2018).

...