Низомномаи қоида ва шартҳои ягонаи гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 ноябри соли 2015 № 699

Санаи амалкуни:

Ҳолати ҳуҷҷат: Амалкунанда

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 27 ноябри соли 2015, № 699

тасдиқ шудааст

Низомномаи қоида ва шартҳои ягонаи гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ

1. Низомномаи қоида ва шартҳои ягонаи гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (минбаъд - Низомнома) бо мақсади татбиқи Конвенсияи бекоркунандаи талаботи таъйиди ҳуҷҷатҳои расмии хориҷӣ, ки дар шаҳри Гаага 5 октябри соли 1961 ба имзо расидааст (минбаъд - Конвенсия), таҳия гардидааст. Низомномаи мазкур тартиб ва шартҳои гузоштани апостилро аз ҷониби мақомоти ваколатдори давлатие, ки ҳуқуқи гузоштани апостилро дар ҳуҷҷатҳои расмии дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон содиршуда, муайян менамояд.

2. Мақсад аз расмиёти гузоштани апостил таъмин намудани кафолати ҳақиқӣ будан ва дуруст ба расмият дароварда шудани ҳуҷҷатҳои апостил гузошташаванда мебошад, ки барои пешниҳод дар қаламрави кишварҳои иштирокчии Конвенсия пешбинӣ гардидаанд.

3. Мафҳумҳои асосие, ки дар Низомномаи мазкур истифода мешаванд:

апостил - апостиле, ки дар шакли чопӣ дода шуда, бо мӯҳр ва имзои шахси мансабдори мақомоти ваколатдор ва бо рамзи низоми Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил тасдиқ карда шудааст;

апостилгузорӣ - тасдиқи аслӣ будани имзо, мӯҳр ё штампи нусхаи аслии ҳуҷҷат бо роҳи гузоштани апостил. Гузоштани апостил тавассути чопи он бо мӯҳр ва имзои шахси мансабдори мақомоти ваколатдор бо гузоштани рамзи низоми Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил сурат мегирад;

мақомоти ваколатдори давлатӣ - мақомоти давлатие, ки дорои ҳуқуқи гузоштани апостил мебошанд;

ҳуҷҷати расмӣ - ҳуҷҷате (нусхаи асл ё нусхаи тариқи нотариалӣ тасдиқшудае), ки аз ҷониби мақом, ташкилот, шахси мансабдор дар доираи ваколаташ таҳия гардида, мувофиқи тартиби муқарраргардида ба расмият дароварда шудааст;

Феҳристи намунаи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳомахзани

электронӣ ё коғазии намунаи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳое, ки ҳуҷҷатҳои расмии мавриди апостилгузориро таҳия менамоянд;

Феҳриспш ягонаи баҳисобгирии апоспшл - феҳристи электронии баҳисобгирии апостилҳо, ки пешбурди он ба зиммаи Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор шудааст.

4. Ҳуҷҷатҳои расмие, ки дар қаламрави давлатҳоииштирокчии Конвенсия тартиб дода, ба онҳо апостил гузошта шудааст, мувофиқи шартҳои муқаррарнамудаи Ковенсия дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон бе расмикунонии иловагӣ эътироф карда мешаванд.

5. Ҳуҷҷатҳое, ки барои пешниҳод берун аз қаламрави давлати иштирокчии Конвенсия ё дар қаламрави давлати иштирокчии Конвенсия, вале зидди ба он ҳамроҳшавии Ҷумҳурии Тоҷикистон баромада пешбинӣ гардидаанд, мувофиқи тартиби муқарраргардида расмиёти оддии расмикунонии консулиро мегузаранд.

6. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ дар фаъолияти худ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, Конвенсия ва Низомномаи мазкурро дастури амал медиҳанд.

7. Барои апостилгузорӣ мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон боҷу хироҷи давлатӣ ситонида мешавад.

2. ҲУҶҶАТҲОЕ, КИ АПОСТИЛГУЗОРӢ МЕШАВАНД

8. Ҳуҷҷатҳои расмие апостилгузорӣ мешаванд, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда шуда, дар қаламрави давлати дигари иштирокдори Конвенсия мавриди истифода қарор мегиранд.

9. Ба нусхаи асли ҳуҷҷатҳое, ки аз тарафи мақомоти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ва собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ дода шудаанд, дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон апостил гузошта намешавад. Апостил танҳо дар нусхаи чунин ҳуҷҷатҳое гузошта мешавад, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тариқи нотариалӣ тасдиқ шудаанд.

10. Апостил дар ҳуҷҷатҳои зерин гузошта намешавад:

- ҳуҷҷатҳои имзонамудаи намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон;

- ҳуҷҷатҳое, ки ба амалиёти тиҷоратӣ ё гумрукӣ муносибати бевосита доранд;

- дар ҳуҷҷатҳое, ки набояд ба хориҷа бароварда ё интиқол дода шаванд (билети ҳарбӣ, шаҳодатномаи муайянкунандаи шахсӣ, шиноснома).

11. Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии зерин масъул мебошад:

- ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ;

- ҳуҷҷатҳои расмии нотариусҳои давлатӣ;

- ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти судӣ ва мақомоти истеҳсолоти иҷро;

г) ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти прокуратура.

12. Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои дигар, ба истиснои ҳуҷҷатҳое, ки дар банди 11 Низомномаи мазкур нишон дода шудааст, масъул мебошад.

3. МӯҲЛАТИ АПОСТИЛГУЗОРӢ

13. Ҳуҷҷатҳои барои апостилгузорӣ пешниҳодгардида дар давоми 5 рӯзи корӣ аз рӯзи пешниҳоди ҳуҷҷатҳо ба аризадиҳанда дода мешаванд. Ҳуҷҷатҳое, ки барои гузоштани апостил бо тартиби фаврӣ пешниҳод шудаанд, дар давоми аз як то се рӯзи корӣ дода мешавад.

14. Дар ҳолати зарурати талаб кардани намунаи имзо ва тасдиқ намудани ваколати ҳуқуқи имзои шахси мансабдоре, ки ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшударо имзо кардааст, ва/ё талаб кардани намунаи нақши мӯҳр ва/ё штамп, мӯҳлати апостилгузорӣ набояд аз 30 рӯзи корӣ зиёд бошад.

15. Дар ҳолати ба миён омадани шубҳа нисбати ҳақиқӣ будани имзо, мӯҳр ё штамп, мақоми ваколатдори апостилгузорӣ ҳуқуқ дорад, ки санҷиши иловагии ҳуҷҷатро амалӣ намояд.

16. Мақоми давлатие, ки ба он барои гузаронидани санҷиши мутобиқати имзо ва вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷат, ҳақиқӣ будани мӯҳр ва/ё штампи ба ҳуҷҷат гузошташуда дархост фиристода шудааст, бояд дар давоми 5 рӯзи корӣ ба мақоми дархосткунанда ҷавоби пурра пешниҳод намояд.

4. ТАРТИБ ВА ШАРТҲОИ ГУЗОШТАНИ АПОСТИЛ

17. Иҷрои вазифаи апостилгузорӣ расмиёти зеринро дар бар мегирад:

- қабул ва ба қайд гирифтани ҳуҷҷатҳо;

- санҷиши мутобиқати имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ва штампи мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ташкилот дар ҳуҷҷати расмӣ бо намунаҳои дар Феҳристи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳо мавҷудбуда;

- гузоштани рақам мутобиқи Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил дар сурати мусбӣ баррасӣ шудани ариза;

- ворид намудани қайди дахлдор ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил;

- гузоштани апостил ё рад кардани гузоштани апостил (ҳангоми мавҷуд будани асос барои рад кардани гузоштани апостил);

-додани ҳуҷҷатҳо.

18. Барои гузоштани апостил пешниҳод карда мешаванд:

- ариза дар бораи гузоштани апостил (Замимаи № 2 ба Низомномаи мазкур) ва ариза дар бораи гузоштани апостил метавонад бо ваколатнома пешниҳод гардад;

- ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият (нишон дода мешавад);

- ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешбинишуда;

- нусхаи гувоҳиномаи рақами мушаххаси андозсупоранда;

- шаҳодатнома дар бораи бақайдгирии давлатии шахси ҳуқуқӣбарои аризадиҳандагони шахсони ҳуқуқӣ;

- ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи пардохти боҷу хироҷи давлатӣ.

Барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмӣ, аризадиҳанда метавонад аризаро дар шакли электронӣ ба сомонаи www.apostille.tj, бо минбаъд пешниҳод намудани нусхаи аслии ҳуҷҷатҳо, ки дар банди мазкур пешбинӣ шудааст, пешкаш намояд. Қарор дар бораи гузоштани апостил танҳо пас аз гирифтани нусхаи аслии ҳуҷҷатҳо қабул карда мешавад.

Намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷи кишвар қабули ариза ва ҳуҷҷатҳоро, ки дар банди мазкур пешбинӣ шудааст, анҷом медиҳанд, маълумотро дар бораи қабули ариза ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил ворид менамоянд, ҳуҷҷатҳои расмиро бо тартиби электронӣ нусхабардорӣ намуда, ба мақомоти ваколатдори давлатӣ ирсол менамоянд.

19. Талабот нисбати ҳуҷҷатҳои аз тарафи дархосткунандагон пешниҳодшаванда:

- ариза дар бораи гузоштани апостил дар як нусхаи асл пешниҳод карда мешавад;

- ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешбинишуда дар ду нусха ҳуҷҷати асл ва нусхаи он пешниҳод карда шуда, ҳуҷҷати асл бо апостили гузошташуда ба аризадиҳанда дода мешавад;

- матни ҳуҷҷати барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда, имзои шахси мансабдор ва нақши мӯҳр бояд возеҳ бошанд;

- агар матн дорои ислоҳҳо ва/ё навиштаҷоти иловагӣ бошад, онҳо бояд аз ҷониби шахси имзонамудаи ҳуҷҷат эзоҳ дода шаванд. Навиштаҷот ва/ё ислоҳҳои зикргардида бояд тавре ифода шуда бошанд, ки ҳамаи калимаҳои хато навишташуда ва сипас ислоҳгардида ва хат кашидашударо дар шакли аввала хондан мумкин бошад.

20. Санаи пешниҳоди ҳуҷҷатҳо санаи гузоштани рақами бақайдгирӣ ба ҳисоб меравад.

21. Мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳангоми баррасии ҳуҷҷатҳо мутобиқати имзои шахси мансабдор ё нақши мӯҳр ва штампи мақомотро дар ҳуҷҷати расмӣ ба намунаҳои мавҷудбуда, доштани ваколати шахси зикргардидаро барои ҳуқуқи гузоштани имзо ба ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда месанҷад.

22. Дар ҷараёни санҷиши визуалии мутобиқати имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ва штамп дар ҳуҷҷати расмӣ бо намунаҳои мавҷудбуда мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил мавҷуд набудани тозакунӣ, навиштаҷоти иловагӣ ва ислоҳҳои эзоҳнагардидаро месанҷад.

23. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил бояд намунаи имзоҳои шахсони расмӣ ва нақши мӯҳру штампҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳоеро, ки ҳуҷҷатҳои расмии мавриди апостилгузориро пешниҳод менамоянд, дошта бошанд. Бо ин мақсад мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳар шаш моҳ намунаи имзоҳо ва нақши штампу мӯҳрҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳои дахлдорро дархост менамоянд. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил дар хусуси дилхоҳ тағйирот дар намунаи имзоҳо ва нақши штампу мӯҳрҳои зикргардида бояд аз ҷониби мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳо дар давоми 3 рӯз аз лаҳзаи тағйирёбӣ хабардор карда шаванд.

24. Дар сурати дар мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил набудани намунаи имзоҳо ва/ё нақши мӯҳр ё штамп, мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил барои гирифтани намунаи имзо, нақши мӯҳр ё штамп ва тасдиқ намудани ваколати шахси мансабдори имзонамудаи ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда дархости расмӣ тартиб медиҳад.

25. Мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳангоми гирифтани намунаҳои нақши мӯҳр ва штамп, имзои тасдиқкунандаи ваколати шахси мансабдори имзонамудаи ҳуҷҷати барои гузоштани апостил пешниҳодшуда намунаи имзоҳо ва нақши мӯҳр ё штампро ба Феҳристи намунаи имзоҳо, нақши штамп ва мӯҳрҳо ворид месозад.

26. Аз рӯи натиҷаҳои санҷиши гузаронидашуда мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил қарорҳои зерин қабул мекунад:

- дар бораи гузоштани апостил;

- дар бораи рад кардани гузоштани апостил.

27. Ҳангоми қабули қарор дар бораи гузоштани апостил мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ апостил содир менамояд.

28. Пур кардани сатрҳо дар апостил бо забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат мегирад.

29. Апостил бояд мутобиқи замимаи 1 ба Низомномаи мазкур иҷро карда шавад.

30. Гузоштани апостил бо усули нусхабардорӣ ё усули дигари аз чопи "Апостил" фарқкунанда роҳ дода намешавад. Ворид намудани тағйирот (ислоҳҳо, тозакуниҳо) дар апостили чопшуда роҳ дода намешавад.

Нусхабардорӣ ва ё тасдиқи апостил иҷозат дода намешавад.

31. Агар дар давлати таъинот пешниҳоди тарҷумаи ҳуҷҷати расмӣ ва/ё штампи апостил зарур бошад, дархосткунанда тарҷумаи аз ҷониби нотариуси давлатӣ тасдиқшударо пешниҳод менамояд. Дар ин ҳолат расмиёти дукаратаи гузоштани апостил истифода мегардад.

32. Мақоми ваколадори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ апостилро ба тариқи зерин пур мекунад:

- дар сатри 2 "Апостил" насаб, ном ва номи падари шахси мансабдори тасдиқнамудаи ҳуҷҷати расмие, ки барои гузоштани апостил пешниҳод гардидааст, ишора карда мешавад;

- агар дар ҳуҷҷати расмӣ имзо ва насаб, ном ва номи падари шахси мансабдор пешбинӣ нагардида бошад, вале дар айни замон ҳуҷҷат аз номи мақоми давлатӣ, мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ё ташкилотҳо содир шуда бошад, пас дар сатри 2 "Апостил" навиштаҷоти "имзо пешбинӣ нагардидааст" ва дар сатри 4 номи расмии мақоме, ки ҳуҷҷати мазкур аз он содир щудааст, ишора карда мешавад;

- агар ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда аз ҷониби шахси мансабдор имзо гардида, дорои ҳамаи реквизитҳои зарурӣ буда, боиси шубҳа набошад, вале насаб, ном ва номи падари шахси мансабдори имзонамудаи он хонда нашавад ва муқаррар намудани он ғайриимкон бошад, пас дар сатри 2 Апостил пас аз калимаҳои "имзо шуд" ба ҷои насаб, ном ва номи падар навиштаҷоти "аз ҷониби шахси мансабдор" ва дар сатри 3 вазифаи ин шахс ишора карда мешавад;

- ҳангоми гузоштани апостил дар нусхаи ҳуҷҷати бо тартиби нотариалӣ тасдиқшуда, дар сатри 1 Апостил, пас аз калимаҳои "Ҳуҷҷати расмии мазкур" калимаҳои "нусхаи нотариалӣ" ва дар сатрҳои 2, 3 ва 4 мутобиқан насаб, ном ва номи падари нотариус, вазифа ва номи идораи нотариалӣ ишора карда мешаванд;

- дар сатри 3 Апостил вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷат ишора карда мешавад. Агар ҳуҷҷати расмӣ аз ҷониби якчанд нафар имзо шуда бошад, пас мавқеи вазифавии шахси асосӣ аз рӯи вазифа (масалан, раисикунанда дар ҳайати суд) ишора карда мешавад;

- дар сатри 4 Апостил номи расмии мақоме ишора карда мешавад, ки ҳуҷҷатро додаст;

- дар сатри 5 Апостил шаҳре, ки дар он апостил гузошта шудааст, ишора карда мешавад;

- дар сатри 6 Апостил санаи гузоштани апостил бо рақам ишора карда мешавад;

- дар сатри 7 Апостил номи мақоми ваколатдори давлатӣ (масалан, Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ё Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон) ишора карда мешавад;

- дар сатри 8 Апостил рақаме, ки ба рақами тартибии дахлдор дар Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил мутобиқ аст, ишора карда мешавад;

- дар сатри 9 Апостил мӯҳри нишондори мақоми ваколатдори давлатӣ гузошта мешавад;

- дар сатри 10 Апостил имзо гузошта шуда, насаб, ном ва номи падари шахсе, ки апостил гузошта аст, ишора карда мешавад.

5. ПЕШБУРДИ ФЕҲРИСТИ ЯГОНАИ БАҲИСОБГИРИИ АПОСТИЛ

33. Гузоштани апостил дар Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил ба қайд гирифта мешавад. Бо дархости дилхоҳ шахси манфиатдор мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил вазифадоранд, ки мутобиқати маълумоти апостилро бо маълумоти Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил санҷанд. Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил шабонарӯз дастрас буда ва дилхоҳ шахс метавонад апостили додашударо дар сомонаи www.apostille.tj, тафтиш намояд.

34. Пас аз имзо ва гузоштани мӯҳри нишондор мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил қайдҳои дорои маълумоти зеринро ворид менамояд:

- рақами тартибии қайд (сатри 8 Апостил);

- санаи гузоштани апостил (сатри 6 Алостил);

- номи ҳуҷҷати расмие, ки ба он апостил дода мешавад, реквизитҳои он (рақам, силсила, маҳал ва санаи дода шудан);

- насаб, ном ва номи падар ва вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷати расмӣ (мутобиқан сатрҳои 2 ва 3 Апостил);

- насаб, ном, номи падар ва вазифаи шахсе, ки апостил гузоштааст (сатри 10 Апостил);

- насаб, ном, номи падари аризадиҳанда бо нишон додани маълумоти ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсияти аризадиҳанда;

- кишваре, ки апостил пешниҳод мегардад (мутобиқи ариза ишора карда мешавад);

- реквизитҳои ҳуҷҷат дар бораи пардохти боҷи давлатӣ барои гузоштани апостил;

- қайд дар бораи гирифтани апостил.

35. Тартиби пешбурди Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил бо Дастуруламал оид ба пешбурди Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил, ки якҷоя аз ҷониби Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст, муайян карда мешавад.

36. Маълумоти Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил доимӣ нигоҳ дошта мешавад.

6. РАД КАРДАНИ АПОСТИЛГУЗОРИИ ҲУҶҶАТ

37. Апостилгузории ҳуҷҷатҳо рад карда мешавад, агар:

- ҳуҷҷатҳо таҳти амали банди 10 Низомномаи мазкур қарор гиранд;

- ҳуҷҷат барои пешниҳод дар қаламрави давлате пешбинӣ шуда бошад, ки иштирокчии Конвенсия намебошад ё барои ҳамроҳшавии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конвенсия зид баромада бошад;

- ҳуҷҷат ба талаботи банди 19 Низомномаи мазкур мутобиқ набошад;

- бастаи нопурраи ҳуҷҷатҳои дар банди 18 Низомномаи мазкур пешбинигардида пешниҳод шуда бошад;

- имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ё штампи мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳо дар ҳуҷҷати расмӣ ба намунаҳои дар мақоми ваколатдори давлатӣ мавҷудбуда мутобиқат накунанд.

38. Радкунӣ дар гузоштани апостил бояд дар шакли хаттӣ пешниҳод карда шавад.

39. Шикоятҳо нисбати радкунии мақоми ваколатдори давлатӣ барои гузоштани апостил мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон баррасӣ карда мешаванд.

 

Замимаи 1-2

 

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 27 ноябри соли 2015, № 699

тасдиқ шудааст

Низомномаи қоида ва шартҳои ягонаи гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ

1. Низомномаи қоида ва шартҳои ягонаи гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (минбаъд - Низомнома) бо мақсади татбиқи Конвенсияи бекоркунандаи талаботи таъйиди ҳуҷҷатҳои расмии хориҷӣ, ки дар шаҳри Гаага 5 октябри соли 1961 ба имзо расидааст (минбаъд - Конвенсия), таҳия гардидааст. Низомномаи мазкур тартиб ва шартҳои гузоштани апостилро аз ҷониби мақомоти ваколатдори давлатие, ки ҳуқуқи гузоштани апостилро дар ҳуҷҷатҳои расмии дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон содиршуда, муайян менамояд.

2. Мақсад аз расмиёти гузоштани апостил таъмин намудани кафолати ҳақиқӣ будан ва дуруст ба расмият дароварда шудани ҳуҷҷатҳои апостил гузошташаванда мебошад, ки барои пешниҳод дар қаламрави кишварҳои иштирокчии Конвенсия пешбинӣ гардидаанд.

3. Мафҳумҳои асосие, ки дар Низомномаи мазкур истифода мешаванд:

апостил - апостиле, ки дар шакли чопӣ дода шуда, бо мӯҳр ва имзои шахси мансабдори мақомоти ваколатдор ва бо рамзи низоми Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил тасдиқ карда шудааст;

апостилгузорӣ - тасдиқи аслӣ будани имзо, мӯҳр ё штампи нусхаи аслии ҳуҷҷат бо роҳи гузоштани апостил. Гузоштани апостил тавассути чопи он бо мӯҳр ва имзои шахси мансабдори мақомоти ваколатдор бо гузоштани рамзи низоми Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил сурат мегирад;

мақомоти ваколатдори давлатӣ - мақомоти давлатие, ки дорои ҳуқуқи гузоштани апостил мебошанд;

ҳуҷҷати расмӣ - ҳуҷҷате (нусхаи асл ё нусхаи тариқи нотариалӣ тасдиқшудае), ки аз ҷониби мақом, ташкилот, шахси мансабдор дар доираи ваколаташ таҳия гардида, мувофиқи тартиби муқарраргардида ба расмият дароварда шудааст;

Феҳристи намунаи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳомахзани

электронӣ ё коғазии намунаи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳое, ки ҳуҷҷатҳои расмии мавриди апостилгузориро таҳия менамоянд;

Феҳриспш ягонаи баҳисобгирии апоспшл - феҳристи электронии баҳисобгирии апостилҳо, ки пешбурди он ба зиммаи Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор шудааст.

4. Ҳуҷҷатҳои расмие, ки дар қаламрави давлатҳоииштирокчии Конвенсия тартиб дода, ба онҳо апостил гузошта шудааст, мувофиқи шартҳои муқаррарнамудаи Ковенсия дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон бе расмикунонии иловагӣ эътироф карда мешаванд.

5. Ҳуҷҷатҳое, ки барои пешниҳод берун аз қаламрави давлати иштирокчии Конвенсия ё дар қаламрави давлати иштирокчии Конвенсия, вале зидди ба он ҳамроҳшавии Ҷумҳурии Тоҷикистон баромада пешбинӣ гардидаанд, мувофиқи тартиби муқарраргардида расмиёти оддии расмикунонии консулиро мегузаранд.

6. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ дар фаъолияти худ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, Конвенсия ва Низомномаи мазкурро дастури амал медиҳанд.

7. Барои апостилгузорӣ мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон боҷу хироҷи давлатӣ ситонида мешавад.

2. ҲУҶҶАТҲОЕ, КИ АПОСТИЛГУЗОРӢ МЕШАВАНД

8. Ҳуҷҷатҳои расмие апостилгузорӣ мешаванд, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда шуда, дар қаламрави давлати дигари иштирокдори Конвенсия мавриди истифода қарор мегиранд.

9. Ба нусхаи асли ҳуҷҷатҳое, ки аз тарафи мақомоти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ва собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ дода шудаанд, дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон апостил гузошта намешавад. Апостил танҳо дар нусхаи чунин ҳуҷҷатҳое гузошта мешавад, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тариқи нотариалӣ тасдиқ шудаанд.

10. Апостил дар ҳуҷҷатҳои зерин гузошта намешавад:

- ҳуҷҷатҳои имзонамудаи намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон;

- ҳуҷҷатҳое, ки ба амалиёти тиҷоратӣ ё гумрукӣ муносибати бевосита доранд;

- дар ҳуҷҷатҳое, ки набояд ба хориҷа бароварда ё интиқол дода шаванд (билети ҳарбӣ, шаҳодатномаи муайянкунандаи шахсӣ, шиноснома).

11. Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмии зерин масъул мебошад:

- ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ;

- ҳуҷҷатҳои расмии нотариусҳои давлатӣ;

- ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти судӣ ва мақомоти истеҳсолоти иҷро;

г) ҳуҷҷатҳои расмии мақомоти прокуратура.

12. Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои дигар, ба истиснои ҳуҷҷатҳое, ки дар банди 11 Низомномаи мазкур нишон дода шудааст, масъул мебошад.

3. МӯҲЛАТИ АПОСТИЛГУЗОРӢ

13. Ҳуҷҷатҳои барои апостилгузорӣ пешниҳодгардида дар давоми 5 рӯзи корӣ аз рӯзи пешниҳоди ҳуҷҷатҳо ба аризадиҳанда дода мешаванд. Ҳуҷҷатҳое, ки барои гузоштани апостил бо тартиби фаврӣ пешниҳод шудаанд, дар давоми аз як то се рӯзи корӣ дода мешавад.

14. Дар ҳолати зарурати талаб кардани намунаи имзо ва тасдиқ намудани ваколати ҳуқуқи имзои шахси мансабдоре, ки ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшударо имзо кардааст, ва/ё талаб кардани намунаи нақши мӯҳр ва/ё штамп, мӯҳлати апостилгузорӣ набояд аз 30 рӯзи корӣ зиёд бошад.

15. Дар ҳолати ба миён омадани шубҳа нисбати ҳақиқӣ будани имзо, мӯҳр ё штамп, мақоми ваколатдори апостилгузорӣ ҳуқуқ дорад, ки санҷиши иловагии ҳуҷҷатро амалӣ намояд.

16. Мақоми давлатие, ки ба он барои гузаронидани санҷиши мутобиқати имзо ва вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷат, ҳақиқӣ будани мӯҳр ва/ё штампи ба ҳуҷҷат гузошташуда дархост фиристода шудааст, бояд дар давоми 5 рӯзи корӣ ба мақоми дархосткунанда ҷавоби пурра пешниҳод намояд.

4. ТАРТИБ ВА ШАРТҲОИ ГУЗОШТАНИ АПОСТИЛ

17. Иҷрои вазифаи апостилгузорӣ расмиёти зеринро дар бар мегирад:

- қабул ва ба қайд гирифтани ҳуҷҷатҳо;

- санҷиши мутобиқати имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ва штампи мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ташкилот дар ҳуҷҷати расмӣ бо намунаҳои дар Феҳристи имзоҳо, нақши штампу мӯҳрҳо мавҷудбуда;

- гузоштани рақам мутобиқи Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил дар сурати мусбӣ баррасӣ шудани ариза;

- ворид намудани қайди дахлдор ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил;

- гузоштани апостил ё рад кардани гузоштани апостил (ҳангоми мавҷуд будани асос барои рад кардани гузоштани апостил);

-додани ҳуҷҷатҳо.

18. Барои гузоштани апостил пешниҳод карда мешаванд:

- ариза дар бораи гузоштани апостил (Замимаи № 2 ба Низомномаи мазкур) ва ариза дар бораи гузоштани апостил метавонад бо ваколатнома пешниҳод гардад;

- ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият (нишон дода мешавад);

- ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешбинишуда;

- нусхаи гувоҳиномаи рақами мушаххаси андозсупоранда;

- шаҳодатнома дар бораи бақайдгирии давлатии шахси ҳуқуқӣбарои аризадиҳандагони шахсони ҳуқуқӣ;

- ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи пардохти боҷу хироҷи давлатӣ.

Барои гузоштани апостил дар ҳуҷҷатҳои расмӣ, аризадиҳанда метавонад аризаро дар шакли электронӣ ба сомонаи www.apostille.tj, бо минбаъд пешниҳод намудани нусхаи аслии ҳуҷҷатҳо, ки дар банди мазкур пешбинӣ шудааст, пешкаш намояд. Қарор дар бораи гузоштани апостил танҳо пас аз гирифтани нусхаи аслии ҳуҷҷатҳо қабул карда мешавад.

Намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷи кишвар қабули ариза ва ҳуҷҷатҳоро, ки дар банди мазкур пешбинӣ шудааст, анҷом медиҳанд, маълумотро дар бораи қабули ариза ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил ворид менамоянд, ҳуҷҷатҳои расмиро бо тартиби электронӣ нусхабардорӣ намуда, ба мақомоти ваколатдори давлатӣ ирсол менамоянд.

19. Талабот нисбати ҳуҷҷатҳои аз тарафи дархосткунандагон пешниҳодшаванда:

- ариза дар бораи гузоштани апостил дар як нусхаи асл пешниҳод карда мешавад;

- ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешбинишуда дар ду нусха ҳуҷҷати асл ва нусхаи он пешниҳод карда шуда, ҳуҷҷати асл бо апостили гузошташуда ба аризадиҳанда дода мешавад;

- матни ҳуҷҷати барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда, имзои шахси мансабдор ва нақши мӯҳр бояд возеҳ бошанд;

- агар матн дорои ислоҳҳо ва/ё навиштаҷоти иловагӣ бошад, онҳо бояд аз ҷониби шахси имзонамудаи ҳуҷҷат эзоҳ дода шаванд. Навиштаҷот ва/ё ислоҳҳои зикргардида бояд тавре ифода шуда бошанд, ки ҳамаи калимаҳои хато навишташуда ва сипас ислоҳгардида ва хат кашидашударо дар шакли аввала хондан мумкин бошад.

20. Санаи пешниҳоди ҳуҷҷатҳо санаи гузоштани рақами бақайдгирӣ ба ҳисоб меравад.

21. Мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳангоми баррасии ҳуҷҷатҳо мутобиқати имзои шахси мансабдор ё нақши мӯҳр ва штампи мақомотро дар ҳуҷҷати расмӣ ба намунаҳои мавҷудбуда, доштани ваколати шахси зикргардидаро барои ҳуқуқи гузоштани имзо ба ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда месанҷад.

22. Дар ҷараёни санҷиши визуалии мутобиқати имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ва штамп дар ҳуҷҷати расмӣ бо намунаҳои мавҷудбуда мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил мавҷуд набудани тозакунӣ, навиштаҷоти иловагӣ ва ислоҳҳои эзоҳнагардидаро месанҷад.

23. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил бояд намунаи имзоҳои шахсони расмӣ ва нақши мӯҳру штампҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳоеро, ки ҳуҷҷатҳои расмии мавриди апостилгузориро пешниҳод менамоянд, дошта бошанд. Бо ин мақсад мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳар шаш моҳ намунаи имзоҳо ва нақши штампу мӯҳрҳои мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳои дахлдорро дархост менамоянд. Мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил дар хусуси дилхоҳ тағйирот дар намунаи имзоҳо ва нақши штампу мӯҳрҳои зикргардида бояд аз ҷониби мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳо дар давоми 3 рӯз аз лаҳзаи тағйирёбӣ хабардор карда шаванд.

24. Дар сурати дар мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил набудани намунаи имзоҳо ва/ё нақши мӯҳр ё штамп, мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил барои гирифтани намунаи имзо, нақши мӯҳр ё штамп ва тасдиқ намудани ваколати шахси мансабдори имзонамудаи ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда дархости расмӣ тартиб медиҳад.

25. Мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ҳангоми гирифтани намунаҳои нақши мӯҳр ва штамп, имзои тасдиқкунандаи ваколати шахси мансабдори имзонамудаи ҳуҷҷати барои гузоштани апостил пешниҳодшуда намунаи имзоҳо ва нақши мӯҳр ё штампро ба Феҳристи намунаи имзоҳо, нақши штамп ва мӯҳрҳо ворид месозад.

26. Аз рӯи натиҷаҳои санҷиши гузаронидашуда мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил қарорҳои зерин қабул мекунад:

- дар бораи гузоштани апостил;

- дар бораи рад кардани гузоштани апостил.

27. Ҳангоми қабули қарор дар бораи гузоштани апостил мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ апостил содир менамояд.

28. Пур кардани сатрҳо дар апостил бо забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат мегирад.

29. Апостил бояд мутобиқи замимаи 1 ба Низомномаи мазкур иҷро карда шавад.

30. Гузоштани апостил бо усули нусхабардорӣ ё усули дигари аз чопи "Апостил" фарқкунанда роҳ дода намешавад. Ворид намудани тағйирот (ислоҳҳо, тозакуниҳо) дар апостили чопшуда роҳ дода намешавад.

Нусхабардорӣ ва ё тасдиқи апостил иҷозат дода намешавад.

31. Агар дар давлати таъинот пешниҳоди тарҷумаи ҳуҷҷати расмӣ ва/ё штампи апостил зарур бошад, дархосткунанда тарҷумаи аз ҷониби нотариуси давлатӣ тасдиқшударо пешниҳод менамояд. Дар ин ҳолат расмиёти дукаратаи гузоштани апостил истифода мегардад.

32. Мақоми ваколадори давлатӣ оид ба апостилгузорӣ апостилро ба тариқи зерин пур мекунад:

- дар сатри 2 "Апостил" насаб, ном ва номи падари шахси мансабдори тасдиқнамудаи ҳуҷҷати расмие, ки барои гузоштани апостил пешниҳод гардидааст, ишора карда мешавад;

- агар дар ҳуҷҷати расмӣ имзо ва насаб, ном ва номи падари шахси мансабдор пешбинӣ нагардида бошад, вале дар айни замон ҳуҷҷат аз номи мақоми давлатӣ, мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ё ташкилотҳо содир шуда бошад, пас дар сатри 2 "Апостил" навиштаҷоти "имзо пешбинӣ нагардидааст" ва дар сатри 4 номи расмии мақоме, ки ҳуҷҷати мазкур аз он содир щудааст, ишора карда мешавад;

- агар ҳуҷҷати расмии барои апостилгузорӣ пешниҳодшуда аз ҷониби шахси мансабдор имзо гардида, дорои ҳамаи реквизитҳои зарурӣ буда, боиси шубҳа набошад, вале насаб, ном ва номи падари шахси мансабдори имзонамудаи он хонда нашавад ва муқаррар намудани он ғайриимкон бошад, пас дар сатри 2 Апостил пас аз калимаҳои "имзо шуд" ба ҷои насаб, ном ва номи падар навиштаҷоти "аз ҷониби шахси мансабдор" ва дар сатри 3 вазифаи ин шахс ишора карда мешавад;

- ҳангоми гузоштани апостил дар нусхаи ҳуҷҷати бо тартиби нотариалӣ тасдиқшуда, дар сатри 1 Апостил, пас аз калимаҳои "Ҳуҷҷати расмии мазкур" калимаҳои "нусхаи нотариалӣ" ва дар сатрҳои 2, 3 ва 4 мутобиқан насаб, ном ва номи падари нотариус, вазифа ва номи идораи нотариалӣ ишора карда мешаванд;

- дар сатри 3 Апостил вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷат ишора карда мешавад. Агар ҳуҷҷати расмӣ аз ҷониби якчанд нафар имзо шуда бошад, пас мавқеи вазифавии шахси асосӣ аз рӯи вазифа (масалан, раисикунанда дар ҳайати суд) ишора карда мешавад;

- дар сатри 4 Апостил номи расмии мақоме ишора карда мешавад, ки ҳуҷҷатро додаст;

- дар сатри 5 Апостил шаҳре, ки дар он апостил гузошта шудааст, ишора карда мешавад;

- дар сатри 6 Апостил санаи гузоштани апостил бо рақам ишора карда мешавад;

- дар сатри 7 Апостил номи мақоми ваколатдори давлатӣ (масалан, Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ё Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон) ишора карда мешавад;

- дар сатри 8 Апостил рақаме, ки ба рақами тартибии дахлдор дар Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил мутобиқ аст, ишора карда мешавад;

- дар сатри 9 Апостил мӯҳри нишондори мақоми ваколатдори давлатӣ гузошта мешавад;

- дар сатри 10 Апостил имзо гузошта шуда, насаб, ном ва номи падари шахсе, ки апостил гузошта аст, ишора карда мешавад.

5. ПЕШБУРДИ ФЕҲРИСТИ ЯГОНАИ БАҲИСОБГИРИИ АПОСТИЛ

33. Гузоштани апостил дар Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил ба қайд гирифта мешавад. Бо дархости дилхоҳ шахси манфиатдор мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил вазифадоранд, ки мутобиқати маълумоти апостилро бо маълумоти Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил санҷанд. Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил шабонарӯз дастрас буда ва дилхоҳ шахс метавонад апостили додашударо дар сомонаи www.apostille.tj, тафтиш намояд.

34. Пас аз имзо ва гузоштани мӯҳри нишондор мақоми ваколатдори давлатӣ оид ба гузоштани апостил ба Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил қайдҳои дорои маълумоти зеринро ворид менамояд:

- рақами тартибии қайд (сатри 8 Апостил);

- санаи гузоштани апостил (сатри 6 Алостил);

- номи ҳуҷҷати расмие, ки ба он апостил дода мешавад, реквизитҳои он (рақам, силсила, маҳал ва санаи дода шудан);

- насаб, ном ва номи падар ва вазифаи шахси имзонамудаи ҳуҷҷати расмӣ (мутобиқан сатрҳои 2 ва 3 Апостил);

- насаб, ном, номи падар ва вазифаи шахсе, ки апостил гузоштааст (сатри 10 Апостил);

- насаб, ном, номи падари аризадиҳанда бо нишон додани маълумоти ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсияти аризадиҳанда;

- кишваре, ки апостил пешниҳод мегардад (мутобиқи ариза ишора карда мешавад);

- реквизитҳои ҳуҷҷат дар бораи пардохти боҷи давлатӣ барои гузоштани апостил;

- қайд дар бораи гирифтани апостил.

35. Тартиби пешбурди Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил бо Дастуруламал оид ба пешбурди Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил, ки якҷоя аз ҷониби Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст, муайян карда мешавад.

36. Маълумоти Феҳристи ягонаи баҳисобгирии апостил доимӣ нигоҳ дошта мешавад.

6. РАД КАРДАНИ АПОСТИЛГУЗОРИИ ҲУҶҶАТ

37. Апостилгузории ҳуҷҷатҳо рад карда мешавад, агар:

- ҳуҷҷатҳо таҳти амали банди 10 Низомномаи мазкур қарор гиранд;

- ҳуҷҷат барои пешниҳод дар қаламрави давлате пешбинӣ шуда бошад, ки иштирокчии Конвенсия намебошад ё барои ҳамроҳшавии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конвенсия зид баромада бошад;

- ҳуҷҷат ба талаботи банди 19 Низомномаи мазкур мутобиқ набошад;

- бастаи нопурраи ҳуҷҷатҳои дар банди 18 Низомномаи мазкур пешбинигардида пешниҳод шуда бошад;

- имзои шахси мансабдор ва/ё нақши мӯҳр ё штампи мақомоти ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳо дар ҳуҷҷати расмӣ ба намунаҳои дар мақоми ваколатдори давлатӣ мавҷудбуда мутобиқат накунанд.

38. Радкунӣ дар гузоштани апостил бояд дар шакли хаттӣ пешниҳод карда шавад.

39. Шикоятҳо нисбати радкунии мақоми ваколатдори давлатӣ барои гузоштани апостил мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон баррасӣ карда мешаванд.

 

Замимаи 1-2