Тартиби муайянкунӣ ва истифодабарии нархҳои бозорӣ барои мақсади андозбандӣ аз 2 майи соли 2013, № 212

Санаи амалкуни:

Ҳолати ҳуҷҷат: Амалкунанда

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 2 майи соли 2013, № 212

тасдиқ шудааст

Тартиби муайянкунӣ ва истифодабарии нархҳои бозорӣ барои мақсади андозбандӣ

1. Муқаррароти умумӣ

1. Тартиби мазкур дар асоси моддаи 24 Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия гардидааст. Дар ҳолати фарқият доштани нархи моли (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) андозсупоранда бо нархҳои бозорӣ ва аз тарафи андозсупоранда ба таври асоснок пешниҳод нашудани чунин фарқият, ҳангоми андозбандӣ нархҳои бозорӣ татбиқ карда мешавад.

2. Мафҳумҳое, ки дар Тартиби мазкур истифода бурда мешаванд:

-савдогарони касбӣ - савдогарон, тоҷирон, бозаргонони биржаҳо;

-давраи муайян кардани нарх - давраи нархмоние мебошад, ки дар давоми он нархи миёнаи (баланд ва пасти) таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ки барои муайян намудани нархи бозорӣ лозим мебошад, муқаррар карда мешавад;

-санаи ба харидор гузаштани ҳуқуқи моликият - рӯзи анҷом ёфтани таҳвили молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) мувофиқи шартҳои аҳд, дар амалиётҳои байналхалқӣ дар доираи аҳдҳои дарозмӯҳлат аз рӯзи пешниҳоди молҳо (иҷрои кор ва хизматрасониҳо) ба харидор, оид ба молҳои дар асоси аҳдҳои дарозмӯҳлат фурӯхташуда лаҳзаи бастани аҳд, дар хизматрасонӣ оид ба пешниҳоди қарзҳо рӯзи бастани шартномаи қарзӣ, оид ба иҷрои дигар корҳо ва хизматрасониҳо санаи бастани шартнома мебошад;

-мубодилаи мол - лаҳзаи таҳвил ё ивазкунии мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ки мувофиқи шартнома ба танзим дароварда шуда, дар шакли ҳуҷҷати муайян тасдиқ карда шудааст;

-сарчашмаҳои маълумот - сарчашмаҳои расман эътирофшудаи маълумотҳо, маълумоти мақомоти давлатӣ, мақомотҳои ваколатдори дигар давлатҳо ва ташкилотҳо, маълумоте, ки аз ҷониби иштирокчиёни аҳд пешниҳод гаштааст, инчунин дигар сарчашмаҳои иттилоот;

-сарчашмаҳои расмии иттилоот - сарчашмаҳои маълумоти расман эътирофшуда, сарчашмаҳои маълумоти расман аз мақомоти ваколатдор ва дигар сарчашмаҳои маълумот гирифташуда;

-истеъмолкунандаи ниҳоӣ - тарафи новобаста, ё тарафе, ки бо иштирокчиёни шартнома дар муносибатҳои махсус қарор надорад ва ба натиҷаҳои иқтисодии шартнома таъсир расонида наметавонад;

-аҳди дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон амалишудаи бевосита алоқаманд бо амалиёти расмии байналмилалӣ оид ба таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), аз ҷумла бо дарназардошти коркарди мол, ки баъдан мавзӯи амалиётҳои расмии байналмилалӣ мегардад, ба ҳисоб меравад.

2.Усулҳои муайян намудани нархи бозорӣ

3. Дар ҳолати набудани имконияти татбиқи муқаррароти бандҳои 15 моддаи 24 Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон, нархи бозории мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ)-ро мақомоти ваколатдор дар асоси усулҳои зерин мӯайян мекунад:

-усули "муқоисавии нархи идоранашаванда";

-усули "ҳисоби хароҷот";

-усули "нархи минбаъдаи фурӯш";

-усули "тақсимоти фоида";

-усули "фоидаи соф".

4. Усули "муқоисавии нархи идоранашаванда" тавассути муқоисаи арзиши таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), бо нархи бозории моли (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) айниятдошта бо дарназардошти шартҳои иқтисодии муқоисашаванда истифода бурда мешавад.

5. Ҳангоми муайян намудани нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) маълумоти мавҷуда дар бораи нархи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) дар ҳолати таҳвили (хариди) ин мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба назар гирифта мешавад.

6. Муомилот ин ҳар як таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки дар доираи аҳд бо ҳуҷҷат тасдиқ карда шудааст, эътироф карда шуда, муқоисаи нархҳои таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) бо нархҳои бозорӣ бошад танҳо тавассути бозори ба таҳвили мол мувофиқ (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), новобаста аз давлати бақайдгирандаи харидор амалӣ карда мешавад.

7. Шартҳои асосии истифодабарии усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", ин мавҷуд будани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) мебошад.

8. Дар ҳолати дар сарчашмаҳои расмӣ мавҷуд набудани маълумот оид ба нархи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) дар рӯзи ба харидор гузаштани ҳуқуқи моликият нархе истифода бурда мешавад, ки пеш аз рӯзи ба ҳуқуқи моликият гузаштан арзи вуҷуд дошт.

9. Дар мавриди шартномаҳои дарозмӯҳлат оид ба молҳои (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ғайри биржавӣ, ки дар онҳо нархҳои дарозмӯҳлат дарҷ карда шудааст, лаҳзаи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) барои муайян намудани нархи бозорӣ, лаҳзаи бастани аҳд бо риоя намудани шартҳои зерин ба ҳисоб меравад:

-ба иҷро расонидани муомилот мувофиқи аҳд дар давоми як моҳ аз рӯзи бастани аҳд амалӣ карда мешавад;

-нархи бозори ҳамчун нархи расман интишоргардида ва дар сарчашмаҳои иттилоотӣ эътирофгардида барои аҳдҳои дарозмӯҳлат дар санаи охирон, нисбати санаи қаблии бастани аҳд муайян карда мешавад;

-нархи дарозмӯҳлат на зиёда аз 1 сол истифода бурда шуда, бо шартномаи ниҳоӣ байни иштирокчиёни муомилот, ё ин, ки бо воситаи шартномаҳои минбаъда байни савдогарони касбӣ бо иштирокчиёни аҳд-резидентҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва истеъмолкунандагони ниҳоӣ, ки тарафи новобаста мебошанд, тасдиқ карда мешавад. Тасдиқи иҷрои аҳд ин мавҷуд будани ҳуҷҷатҳои зерин дар асоси дархости мақомоти ваколатдор ба ҳисоб меравад: аз ҷумла, аҳд барои таҳвили (харидории) мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ҳисобнома-фактураҳо (инвойс), санади иҷрои кор (хизматрасонӣ).

10. Дар ҳолатҳои зарурӣ мақомоти ваколатдори давлатӣ ҳуҷҷатҳои дигарро, ки иҷрои аҳдро тасдиқ менамоянд, талаб менамояд.

11. Усули муқоисавии нархи идоранашаванда барои муайян намудани нархи бозорӣ бо роҳи муқоисаи нархҳои дохила ва беруна истифода бурда мешавад. Дар ҳолати муқоисакунии нархҳои дохила муомилоти муқоисашаванда байни иштирокчиёни муомилот ва тарафҳои бо ҳам алоқаманд инчунин байни ҳамаи иштирокчиёни муомилот ва тарафҳои бо ҳам вобастанабуда муқоиса карда мешавад.

12. Дар ҳолати истифодабарии усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", нархи бозорӣ ба таври зайл муайян карда мешавад:

-барои муомилоти таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ҳуҷҷати тасдиқкунанда оид ба хатти сайри мол ба бозори дахлдор, нархи мол аз манбаи иттило дорад, нархи бозорӣ ҳамчун нархи аз сарчашмаи иттилоот гирифташуда муайян карда мешавад. Нархи муомилот ба воситаи нархи гуногуни афзоянда ба муқоисаи шартҳои иқтисодӣ бо нархи бозорӣ тавассути формулаи зерин муайян карда мешавад:

  - НМ+<I=НММ   

Дар ин ҷо: НМ-нархи муомилот, < I -нархи гуногуни афзоянда, НММ - нархи муқоисавии муомилот мебошад. Нархи муқоисавии муомилот бо нархи бозории аз сарчашмаи иттилоот гирифташуда муқоиса карда мешавад;

-барои муомилоти таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ба талаботи зербанди 1 банди мазкур ҷавобгӯ намебошад, нархи бозорӣ мувофиқи пешниҳоди нархи аз сарчашмаи иттилоот дар бозори муайян дар асоси нархи гуногуни афзоянда ба шартҳои иқтисодии муқоисавӣ гирифташуда, бо формулаи зерин муайян карда мешавад:

НМБ=НСН+<I

Дар ин ҷо: НМБ-нархи муқоисавии бозорӣ; НСИ-нарх аз сарчашмаи иттилоот; < I-нархи гуногуни афзоянда.

13. Нархи гуногуни (мухталифи) афзоянда иборат аст аз:

-хароҷоти асоснок ва бо ҳуҷҷат тасдиқшуда барои таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба бозори муайян карда; аз ҷумла хароҷоти доимӣ ва тағйирёбанда.

14. Хароҷоти доимӣ аз таркиботи зерин иборат аст:

а) ҳамлу нақл вобаста ба шартҳои таҳвил;

б) кирояпулӣ;

в) тахфиф (ва ё баланд кардани нарх) барои сифати таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ).

15. Хароҷотҳои тағйирёбанда аз таркиботи зерин иборат аст:

а) суғуртаи мол;

б) талафоти (зиёни табии) миқдори мол;

в) маблағгузорӣ;

г) хароҷоти бандарӣ (вобаста ба шартҳои таҳвили мол).

16. Хароҷоти доимӣ ва ивазшаванда вобаста ба шартҳои таҳвил, инчунин дорои дигар намуди хароҷот буда метавонад:

-шартҳои таъсиррасонанда ба андозаи фарқи нархи муомилот нисбат ба нархи бозорӣ;

-сифати мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ).

17. Нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда дар шакли ҳуҷҷат ва ё аз рӯи сарчашмаи маълумот тасдиқ карда мешаванд.

18. Нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда, ки дар бандҳои 13-15 Тартиби мазкур пешбинӣ шудаанд, дар рафти муайян намудани нархи бозорӣ дар ҳолати пешниҳоди саривақт ва асосноккардашудаи иттилоот оид ба мониторинги муомилот истифода бурда мешавад. Оид ба моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ба мониторинги муомилот тааллуқ надорад, нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда бо риояи иштирокчиёни муомилот ба эътибор гирифта мешаванд.

19. Нархҳои гуногуне (мухталифе), ки дар бандҳои 13-15 Тартиби мазкур нишон дода шудаанд, ба муомилоте, ки иштирокчиёни он дар давлати дорои андозсупории имтиёзнок ба қайд гирифта шудааст, паҳн намегардад, инчунин ислоҳоти объекти андозбандӣ ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд, бе дарназардошти муқаррароти бандҳои 13-15 Тартиби мазкур гузаронида мешавад.

20. Дар ҳолати ғайриимкон будани истифодаи усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", усулҳои дигар пайдарҳам истифода бурда мешаванд.

21. Усули "ҳисоби хароҷот" барои муайян намудани нархи бозорӣ дар мавриди ғайриимкон будани истифодаи усули муқоисавии нархи идоранашаванда истифода карда мешавад:

-ҳангоми истифодаи усули "ҳисоби хароҷот" нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз маблағи хароҷоти карда шуда (масраф) ва болонархи муайян карда мешавад;

-барои муайян кардани масраф (хароҷот), хароҷоти истеҳсоли (хариди) ва (ё) таҳвили молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), масрафу хароҷоти нақлиётӣ, нигаҳдорӣ, суғурта, ва дигар масрафу хароҷот ба инобат гирифта мешавад. Ба ҳамин тариқ болонарх барои таъмин намудани махраҷи миёнаи фоизи даромадноки дар соҳаи фаъолият муайян карда мешавад;

-даромаднокии соҳаи фаъолияти мазкур дар асоси маълумотҳои мақоми ваколатдори давлатӣ ва мақомоти ваколатдор муайян карда мешавад;

-маълумот оид ба даромаднокӣ аз сарчашмаҳои муайяни иттилоот дар асоси шароитҳои иқтисодии муқоисавӣ танҳо барои моли биржавӣ истифода бурда мешавад.

22. Дар ҳолати аз ҷониби андозсупоранда пешниҳод нагардидани нарх барои молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) барои ҳисоби маблағи андоз, арзиши молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз рӯи даромаднокии 25 фоиз муайян карда мешавад.

23. Шартҳои асосии истифодаи усули ҳисоби хароҷот:

-набудани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои бозорӣ барои таҳвили моли (иҷрои кор ва хизматрасонии) шабеҳ;

-набудани маълумот оид ба нархи моли минбаъд таҳвилшаванда.

24. Усули "нархи минбаъдаи фурӯш" усуле мебошад, ки дар он нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ҳамчун фарқияти байни нархҳо, ки ба он чунин мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз тарафи харидор ҳангоми фурӯши дубора ба фурӯш монда мешавад ва хароҷоти ҳақиқӣ, ки аз тарафи харидор дар вақти фурӯши дубора (бе дарназардошти нархе, ки харидор дар вақти харид аз фурӯшандаи мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) нишон додааст), амалӣ шудааст, инчунин маблағи болонархие, ки ба таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) гузошта шудааст. Ба ҳамин тариқ болонархӣ барои таъмин намудани махраҷи миёнаи фоизи даромадноки дар соҳаи фаъолият муайян карда мешавад;

25. Усули "нархи минбаъдаи фурӯш" дар мавриди иҷрои шартҳои зерин истифода бурда мешавад:

-муайян будани нархи фурӯши минбаъдаи мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба харидори ниҳоӣ;

-мавҷуд будани шартнома бо харидори ниҳоӣ, ки мустақил мебошад;

-иштирокчии аҳд аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон ширкати оммавӣ ба ҳисоб равад;

-харидор бо тарафи иштирокчии муомилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ширкати оммавӣ мебошад, алоқамандӣ дорад;

-набудани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои фурӯши мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ);

-мавҷуд будани хароҷоти харидор ва пешниҳоди ҳуҷҷатҳои ибтидоӣ оид ба хароҷоти харидор.

26. Усули "тақсимоти фоида", фоидаи аз муомилот бадастомадаро муайян менамояд, ки бояд байни иштирокчиёни муомилот тақсим шавад. Усули "тақсимоти фоида" дорои чунин хусусиятҳо мебошад:

-ҳангоми истифодабарии усули "тақсимоти фоида" фоидаи умумие, ки аз аҳдномаҳо байни иштирокчиён дар давраи ҳисоботӣ ба даст меояд, байни ин иштирокчиён дар асоси аҳд мутобиқи принсипи ёрии додашуда ва саҳме, ки ҳар яки онҳо барои гирифтани фоидаи умумӣ гузоштаанд, тақсим карда мешавад;

-дараҷаи саҳм бо дарназардошти асосҳои иқтисодӣ, таҳлили функсионалӣ, хавфу хароҷоти иштирокчиёни муомилот муайян карда мешавад;

-усули "тақсимоти фоида", одатан дар ҳолате истифода мегардад, ки муомилот байни якдигар ба он қадар вобастааст, ки нархгузории онҳо дар алоҳидагӣ номумкин аст.

27. Усули "фоидаи соф" барои муайян намудани фоидаи соф асос меёбад, ки он дар натиҷаи ин муомилот аз ҷониби тарафҳои аз ҳамдигар вобастанабуда бо дарназардошти шароитҳои муқоисавии иқтисодӣ ба миён омадааст.

28. Фоидаи соф бо дарназардошти яке аз нишондиҳандаҳои зерин, ки дар натиҷаи нишондиҳандаҳои ҳисоботи муҳосибавӣ муқаррар шудааст, муайян мегардад:

-арзиши боқимондаи активҳо;

-ҳаҷми фурӯш;

-хароҷот.

3. Ислоҳоти объекти андозбандишаванда ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд

29. Дар вақти муқаррар намудани ҳолати фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ бо дарназардошти дараҷаи нарх дар рафти гузаронидани санҷиш, мақомоти дахлдор дар объектҳои андозбандишаванда ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд ислоҳот мегузаронанд.

30. Ҳисоби фарқияти нарх аз нархи бозорӣ дар асоси формулаи зерин гузаронида мешавад:

Фоизи фарқият=НБ-НД/НБ х 100 фоиз

Дар ин ҷо: НБ-нархи бозорӣ; НД-нархе, ки дар рафти муомилот истифода бурда мешавад.

31. Ҳаҷми фоидаи тасҳеҳии ислоҳшаванда ба воситаи зарби ҳаҷми воқеии мол дар шакли мол ба ҳаҷми фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ ҳисоб карда мешавад.

32. Ба молҳои биржавӣ, ҳангоми мувофиқати нархи муомилот ва нархи бозорӣ бо дарназардошти дараҷаи нарх, ки дар сарчашмаи махсуси иттилоот дарҷ гардидааст, ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, паҳн намегардад, агар дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон тартиби дигаре пешбинӣ нагардида бошад.

33. Дар ҳолати мувофиқат накардани нархи муомилот ба дараҷаи нархи бозорӣ бо мақсади ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, дараҷаи баланди (ва ё пасти) нарх, ки дар сарчашмаи иттилоот қайд шудааст, истифода бурда мешавад.

34. Ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, дар ҳолати фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ ба ҳисоби миёна, ки дар сарчашмаи иттилоот дарҷ гардидааст, нисбати муомилоти иштирокчиён дар ҳолатҳои зерин гузаронида мешавад:

-дар давлате ба қайд гирифта шудааст, ки дорои низоми андозбандии имтиёзнок мебошад;

-амалиёти ивазкунии (бартери) молро амалӣ намояд;

-дар асоси эъломияҳои пешниҳоднамудаи андоз, дар ду соли охири пеш аз соли иҷрои аҳд фаъолияти молиявиашро бо зарар ҷамъбаст намудаст;

-дорои имтиёзҳои андоз мебошад;

-аз иҷрои ӯҳдадориҳои ба зимма гирифташуда, ки аз шартнома бармеоянд, бо роҳи баҳисобгирии талаботи мутақобилан монанд (аз ҷумла, ҳангоми гузашт кардани талабот) мегузарад.

35. Дар асоси ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, маблағи андоз ва дигар пардохтҳои ҳатмии чунин ҳисобишудае ба буҷет гузаронида мешавад, ки агар фоида ва хароҷоти аз рӯи чунин муомилот ва дигар объектҳои андозбандишаванда дар давраи ҳисоботӣ аз рӯи нархи бозорӣ, бо истифодаи ҷарима ва фоизҳо муайян карда шудаанд.

36. Дар ҳолати муайян намудани фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ, бо дарназардошти дараҷаи нархи муайяннамудаи иштирокчии муомилот, ки дорандаи имтиёзҳои андозӣ ва ё имтиёз аз пардохтҳои гумрукӣ мебошанд, пардохти андоз ва ё дигар пардохтҳо дар даврае, ки дар он фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ муқаррар шудааст, бе истифодабарӣ аз маҷмӯи қоидаҳои махсус, ки дар асоси онҳо пардохти андоз ва дигар пардохтҳо кам карда мешаванд, бо тартиби умумӣ амалӣ мегардад.

37. Пардохти андоз бо тартиби муқарраршудаи умумӣ фақат аз рӯи он андозҳо амалӣ мегардад, ки онҳо ба ислоҳоти фоидаи иштирокчии муомилот таъсири бевосита мерасонад.

38. Манбаи андози пардохти андоз ба буҷет, дар асоси талаботҳои муқарраргардида танҳо маблағе ба ҳисоб меравад, ки ба ҳамин миқдор объекти андозбандишавандаи иштирокчиёни муомилоти чунин андоз ба буҷет, ислоҳот мешавад.

39. Ислоҳот оид ба объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои ба андозбандӣ алоқаманд дар он сурат гузаронида мешавад, ки агар чунин ислоҳот дар оянда метавонад ба зиёд шудани маблағи андоз ба буҷет оварда расонад.

40. Ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, гузаронида намешавад, ҳангоми фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ бо баҳисобгирии дараҷаи нарх, агар гузаронидани чунин муомилот бо мақомоти дахлдор мувофиқа карда шуда, талаботи қонунгузорӣ оид ба танзими нарх дар ҳолатҳои зайл вайрон карда нашуда бошад, гузаронида намешавад:

-ҳангоми муқаррар ва муайян намудани нархи муомилот дар шартномаи байналмилалӣ, ки аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон эътироф карда шудаанд;

-ҳангоми мувофиқа кардани нархи муомилот, дар созишномаҳо байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳукуматҳои давлатҳои дигар;

-ҳангоми мувофиқа намудани нархи муомилот дар асоси қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;

41. Дар ҳолати аз тарафи иштирокчиёни муомилот татбиқи нархе, ки аз нархи ин ё он тараф фарқият дошта, дар банди 40 Тартиби мазкур муайян шудааст, мақомоти ваколатдори давлатӣ бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон назорат мебаранд.

42. Мақомоти андоз ва хадамоти гумрукӣ амалӣ гардидани муомилотро дар ҳолатҳои пешбининамудаи банди 40 Тартиби мазкур мувофиқа карда, хулосаи худро дода метавонанд.

43. Дар ҳолати аз тарафи иштирокчиёни муомилот муайян намудани далели фарқияти нарх аз нархи бозорӣ, иштирокчии муомилот метавонад ба объектҳои андозбандишаванда ва ба объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд ислоҳот ворид намояд.

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 2 майи соли 2013, № 212

тасдиқ шудааст

Тартиби муайянкунӣ ва истифодабарии нархҳои бозорӣ барои мақсади андозбандӣ

1. Муқаррароти умумӣ

1. Тартиби мазкур дар асоси моддаи 24 Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия гардидааст. Дар ҳолати фарқият доштани нархи моли (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) андозсупоранда бо нархҳои бозорӣ ва аз тарафи андозсупоранда ба таври асоснок пешниҳод нашудани чунин фарқият, ҳангоми андозбандӣ нархҳои бозорӣ татбиқ карда мешавад.

2. Мафҳумҳое, ки дар Тартиби мазкур истифода бурда мешаванд:

-савдогарони касбӣ - савдогарон, тоҷирон, бозаргонони биржаҳо;

-давраи муайян кардани нарх - давраи нархмоние мебошад, ки дар давоми он нархи миёнаи (баланд ва пасти) таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ки барои муайян намудани нархи бозорӣ лозим мебошад, муқаррар карда мешавад;

-санаи ба харидор гузаштани ҳуқуқи моликият - рӯзи анҷом ёфтани таҳвили молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) мувофиқи шартҳои аҳд, дар амалиётҳои байналхалқӣ дар доираи аҳдҳои дарозмӯҳлат аз рӯзи пешниҳоди молҳо (иҷрои кор ва хизматрасониҳо) ба харидор, оид ба молҳои дар асоси аҳдҳои дарозмӯҳлат фурӯхташуда лаҳзаи бастани аҳд, дар хизматрасонӣ оид ба пешниҳоди қарзҳо рӯзи бастани шартномаи қарзӣ, оид ба иҷрои дигар корҳо ва хизматрасониҳо санаи бастани шартнома мебошад;

-мубодилаи мол - лаҳзаи таҳвил ё ивазкунии мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ки мувофиқи шартнома ба танзим дароварда шуда, дар шакли ҳуҷҷати муайян тасдиқ карда шудааст;

-сарчашмаҳои маълумот - сарчашмаҳои расман эътирофшудаи маълумотҳо, маълумоти мақомоти давлатӣ, мақомотҳои ваколатдори дигар давлатҳо ва ташкилотҳо, маълумоте, ки аз ҷониби иштирокчиёни аҳд пешниҳод гаштааст, инчунин дигар сарчашмаҳои иттилоот;

-сарчашмаҳои расмии иттилоот - сарчашмаҳои маълумоти расман эътирофшуда, сарчашмаҳои маълумоти расман аз мақомоти ваколатдор ва дигар сарчашмаҳои маълумот гирифташуда;

-истеъмолкунандаи ниҳоӣ - тарафи новобаста, ё тарафе, ки бо иштирокчиёни шартнома дар муносибатҳои махсус қарор надорад ва ба натиҷаҳои иқтисодии шартнома таъсир расонида наметавонад;

-аҳди дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон амалишудаи бевосита алоқаманд бо амалиёти расмии байналмилалӣ оид ба таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), аз ҷумла бо дарназардошти коркарди мол, ки баъдан мавзӯи амалиётҳои расмии байналмилалӣ мегардад, ба ҳисоб меравад.

2.Усулҳои муайян намудани нархи бозорӣ

3. Дар ҳолати набудани имконияти татбиқи муқаррароти бандҳои 15 моддаи 24 Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон, нархи бозории мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ)-ро мақомоти ваколатдор дар асоси усулҳои зерин мӯайян мекунад:

-усули "муқоисавии нархи идоранашаванда";

-усули "ҳисоби хароҷот";

-усули "нархи минбаъдаи фурӯш";

-усули "тақсимоти фоида";

-усули "фоидаи соф".

4. Усули "муқоисавии нархи идоранашаванда" тавассути муқоисаи арзиши таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), бо нархи бозории моли (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) айниятдошта бо дарназардошти шартҳои иқтисодии муқоисашаванда истифода бурда мешавад.

5. Ҳангоми муайян намудани нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) маълумоти мавҷуда дар бораи нархи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) дар ҳолати таҳвили (хариди) ин мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба назар гирифта мешавад.

6. Муомилот ин ҳар як таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки дар доираи аҳд бо ҳуҷҷат тасдиқ карда шудааст, эътироф карда шуда, муқоисаи нархҳои таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) бо нархҳои бозорӣ бошад танҳо тавассути бозори ба таҳвили мол мувофиқ (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), новобаста аз давлати бақайдгирандаи харидор амалӣ карда мешавад.

7. Шартҳои асосии истифодабарии усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", ин мавҷуд будани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) мебошад.

8. Дар ҳолати дар сарчашмаҳои расмӣ мавҷуд набудани маълумот оид ба нархи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) дар рӯзи ба харидор гузаштани ҳуқуқи моликият нархе истифода бурда мешавад, ки пеш аз рӯзи ба ҳуқуқи моликият гузаштан арзи вуҷуд дошт.

9. Дар мавриди шартномаҳои дарозмӯҳлат оид ба молҳои (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ғайри биржавӣ, ки дар онҳо нархҳои дарозмӯҳлат дарҷ карда шудааст, лаҳзаи таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) барои муайян намудани нархи бозорӣ, лаҳзаи бастани аҳд бо риоя намудани шартҳои зерин ба ҳисоб меравад:

-ба иҷро расонидани муомилот мувофиқи аҳд дар давоми як моҳ аз рӯзи бастани аҳд амалӣ карда мешавад;

-нархи бозори ҳамчун нархи расман интишоргардида ва дар сарчашмаҳои иттилоотӣ эътирофгардида барои аҳдҳои дарозмӯҳлат дар санаи охирон, нисбати санаи қаблии бастани аҳд муайян карда мешавад;

-нархи дарозмӯҳлат на зиёда аз 1 сол истифода бурда шуда, бо шартномаи ниҳоӣ байни иштирокчиёни муомилот, ё ин, ки бо воситаи шартномаҳои минбаъда байни савдогарони касбӣ бо иштирокчиёни аҳд-резидентҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва истеъмолкунандагони ниҳоӣ, ки тарафи новобаста мебошанд, тасдиқ карда мешавад. Тасдиқи иҷрои аҳд ин мавҷуд будани ҳуҷҷатҳои зерин дар асоси дархости мақомоти ваколатдор ба ҳисоб меравад: аз ҷумла, аҳд барои таҳвили (харидории) мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), ҳисобнома-фактураҳо (инвойс), санади иҷрои кор (хизматрасонӣ).

10. Дар ҳолатҳои зарурӣ мақомоти ваколатдори давлатӣ ҳуҷҷатҳои дигарро, ки иҷрои аҳдро тасдиқ менамоянд, талаб менамояд.

11. Усули муқоисавии нархи идоранашаванда барои муайян намудани нархи бозорӣ бо роҳи муқоисаи нархҳои дохила ва беруна истифода бурда мешавад. Дар ҳолати муқоисакунии нархҳои дохила муомилоти муқоисашаванда байни иштирокчиёни муомилот ва тарафҳои бо ҳам алоқаманд инчунин байни ҳамаи иштирокчиёни муомилот ва тарафҳои бо ҳам вобастанабуда муқоиса карда мешавад.

12. Дар ҳолати истифодабарии усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", нархи бозорӣ ба таври зайл муайян карда мешавад:

-барои муомилоти таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ҳуҷҷати тасдиқкунанда оид ба хатти сайри мол ба бозори дахлдор, нархи мол аз манбаи иттило дорад, нархи бозорӣ ҳамчун нархи аз сарчашмаи иттилоот гирифташуда муайян карда мешавад. Нархи муомилот ба воситаи нархи гуногуни афзоянда ба муқоисаи шартҳои иқтисодӣ бо нархи бозорӣ тавассути формулаи зерин муайян карда мешавад:

  - НМ+<I=НММ   

Дар ин ҷо: НМ-нархи муомилот, < I -нархи гуногуни афзоянда, НММ - нархи муқоисавии муомилот мебошад. Нархи муқоисавии муомилот бо нархи бозории аз сарчашмаи иттилоот гирифташуда муқоиса карда мешавад;

-барои муомилоти таҳвили моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ба талаботи зербанди 1 банди мазкур ҷавобгӯ намебошад, нархи бозорӣ мувофиқи пешниҳоди нархи аз сарчашмаи иттилоот дар бозори муайян дар асоси нархи гуногуни афзоянда ба шартҳои иқтисодии муқоисавӣ гирифташуда, бо формулаи зерин муайян карда мешавад:

НМБ=НСН+<I

Дар ин ҷо: НМБ-нархи муқоисавии бозорӣ; НСИ-нарх аз сарчашмаи иттилоот; < I-нархи гуногуни афзоянда.

13. Нархи гуногуни (мухталифи) афзоянда иборат аст аз:

-хароҷоти асоснок ва бо ҳуҷҷат тасдиқшуда барои таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба бозори муайян карда; аз ҷумла хароҷоти доимӣ ва тағйирёбанда.

14. Хароҷоти доимӣ аз таркиботи зерин иборат аст:

а) ҳамлу нақл вобаста ба шартҳои таҳвил;

б) кирояпулӣ;

в) тахфиф (ва ё баланд кардани нарх) барои сифати таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ).

15. Хароҷотҳои тағйирёбанда аз таркиботи зерин иборат аст:

а) суғуртаи мол;

б) талафоти (зиёни табии) миқдори мол;

в) маблағгузорӣ;

г) хароҷоти бандарӣ (вобаста ба шартҳои таҳвили мол).

16. Хароҷоти доимӣ ва ивазшаванда вобаста ба шартҳои таҳвил, инчунин дорои дигар намуди хароҷот буда метавонад:

-шартҳои таъсиррасонанда ба андозаи фарқи нархи муомилот нисбат ба нархи бозорӣ;

-сифати мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ).

17. Нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда дар шакли ҳуҷҷат ва ё аз рӯи сарчашмаи маълумот тасдиқ карда мешаванд.

18. Нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда, ки дар бандҳои 13-15 Тартиби мазкур пешбинӣ шудаанд, дар рафти муайян намудани нархи бозорӣ дар ҳолати пешниҳоди саривақт ва асосноккардашудаи иттилоот оид ба мониторинги муомилот истифода бурда мешавад. Оид ба моле (иҷрои кор ва хизматрасоние), ки ба мониторинги муомилот тааллуқ надорад, нархҳои гуногуни (мухталифи) афзоянда бо риояи иштирокчиёни муомилот ба эътибор гирифта мешаванд.

19. Нархҳои гуногуне (мухталифе), ки дар бандҳои 13-15 Тартиби мазкур нишон дода шудаанд, ба муомилоте, ки иштирокчиёни он дар давлати дорои андозсупории имтиёзнок ба қайд гирифта шудааст, паҳн намегардад, инчунин ислоҳоти объекти андозбандӣ ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд, бе дарназардошти муқаррароти бандҳои 13-15 Тартиби мазкур гузаронида мешавад.

20. Дар ҳолати ғайриимкон будани истифодаи усули "муқоисавии нархи идоранашаванда", усулҳои дигар пайдарҳам истифода бурда мешаванд.

21. Усули "ҳисоби хароҷот" барои муайян намудани нархи бозорӣ дар мавриди ғайриимкон будани истифодаи усули муқоисавии нархи идоранашаванда истифода карда мешавад:

-ҳангоми истифодаи усули "ҳисоби хароҷот" нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз маблағи хароҷоти карда шуда (масраф) ва болонархи муайян карда мешавад;

-барои муайян кардани масраф (хароҷот), хароҷоти истеҳсоли (хариди) ва (ё) таҳвили молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ), масрафу хароҷоти нақлиётӣ, нигаҳдорӣ, суғурта, ва дигар масрафу хароҷот ба инобат гирифта мешавад. Ба ҳамин тариқ болонарх барои таъмин намудани махраҷи миёнаи фоизи даромадноки дар соҳаи фаъолият муайян карда мешавад;

-даромаднокии соҳаи фаъолияти мазкур дар асоси маълумотҳои мақоми ваколатдори давлатӣ ва мақомоти ваколатдор муайян карда мешавад;

-маълумот оид ба даромаднокӣ аз сарчашмаҳои муайяни иттилоот дар асоси шароитҳои иқтисодии муқоисавӣ танҳо барои моли биржавӣ истифода бурда мешавад.

22. Дар ҳолати аз ҷониби андозсупоранда пешниҳод нагардидани нарх барои молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) барои ҳисоби маблағи андоз, арзиши молҳо (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз рӯи даромаднокии 25 фоиз муайян карда мешавад.

23. Шартҳои асосии истифодаи усули ҳисоби хароҷот:

-набудани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои бозорӣ барои таҳвили моли (иҷрои кор ва хизматрасонии) шабеҳ;

-набудани маълумот оид ба нархи моли минбаъд таҳвилшаванда.

24. Усули "нархи минбаъдаи фурӯш" усуле мебошад, ки дар он нархи бозории таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ҳамчун фарқияти байни нархҳо, ки ба он чунин мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) аз тарафи харидор ҳангоми фурӯши дубора ба фурӯш монда мешавад ва хароҷоти ҳақиқӣ, ки аз тарафи харидор дар вақти фурӯши дубора (бе дарназардошти нархе, ки харидор дар вақти харид аз фурӯшандаи мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) нишон додааст), амалӣ шудааст, инчунин маблағи болонархие, ки ба таҳвили мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) гузошта шудааст. Ба ҳамин тариқ болонархӣ барои таъмин намудани махраҷи миёнаи фоизи даромадноки дар соҳаи фаъолият муайян карда мешавад;

25. Усули "нархи минбаъдаи фурӯш" дар мавриди иҷрои шартҳои зерин истифода бурда мешавад:

-муайян будани нархи фурӯши минбаъдаи мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ) ба харидори ниҳоӣ;

-мавҷуд будани шартнома бо харидори ниҳоӣ, ки мустақил мебошад;

-иштирокчии аҳд аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон ширкати оммавӣ ба ҳисоб равад;

-харидор бо тарафи иштирокчии муомилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ширкати оммавӣ мебошад, алоқамандӣ дорад;

-набудани сарчашмаи иттилоот оид ба нархҳои фурӯши мол (иҷрои кор ва хизматрасонӣ);

-мавҷуд будани хароҷоти харидор ва пешниҳоди ҳуҷҷатҳои ибтидоӣ оид ба хароҷоти харидор.

26. Усули "тақсимоти фоида", фоидаи аз муомилот бадастомадаро муайян менамояд, ки бояд байни иштирокчиёни муомилот тақсим шавад. Усули "тақсимоти фоида" дорои чунин хусусиятҳо мебошад:

-ҳангоми истифодабарии усули "тақсимоти фоида" фоидаи умумие, ки аз аҳдномаҳо байни иштирокчиён дар давраи ҳисоботӣ ба даст меояд, байни ин иштирокчиён дар асоси аҳд мутобиқи принсипи ёрии додашуда ва саҳме, ки ҳар яки онҳо барои гирифтани фоидаи умумӣ гузоштаанд, тақсим карда мешавад;

-дараҷаи саҳм бо дарназардошти асосҳои иқтисодӣ, таҳлили функсионалӣ, хавфу хароҷоти иштирокчиёни муомилот муайян карда мешавад;

-усули "тақсимоти фоида", одатан дар ҳолате истифода мегардад, ки муомилот байни якдигар ба он қадар вобастааст, ки нархгузории онҳо дар алоҳидагӣ номумкин аст.

27. Усули "фоидаи соф" барои муайян намудани фоидаи соф асос меёбад, ки он дар натиҷаи ин муомилот аз ҷониби тарафҳои аз ҳамдигар вобастанабуда бо дарназардошти шароитҳои муқоисавии иқтисодӣ ба миён омадааст.

28. Фоидаи соф бо дарназардошти яке аз нишондиҳандаҳои зерин, ки дар натиҷаи нишондиҳандаҳои ҳисоботи муҳосибавӣ муқаррар шудааст, муайян мегардад:

-арзиши боқимондаи активҳо;

-ҳаҷми фурӯш;

-хароҷот.

3. Ислоҳоти объекти андозбандишаванда ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд

29. Дар вақти муқаррар намудани ҳолати фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ бо дарназардошти дараҷаи нарх дар рафти гузаронидани санҷиш, мақомоти дахлдор дар объектҳои андозбандишаванда ва объекти ба андозбандӣ алоқаманд ислоҳот мегузаронанд.

30. Ҳисоби фарқияти нарх аз нархи бозорӣ дар асоси формулаи зерин гузаронида мешавад:

Фоизи фарқият=НБ-НД/НБ х 100 фоиз

Дар ин ҷо: НБ-нархи бозорӣ; НД-нархе, ки дар рафти муомилот истифода бурда мешавад.

31. Ҳаҷми фоидаи тасҳеҳии ислоҳшаванда ба воситаи зарби ҳаҷми воқеии мол дар шакли мол ба ҳаҷми фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ ҳисоб карда мешавад.

32. Ба молҳои биржавӣ, ҳангоми мувофиқати нархи муомилот ва нархи бозорӣ бо дарназардошти дараҷаи нарх, ки дар сарчашмаи махсуси иттилоот дарҷ гардидааст, ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, паҳн намегардад, агар дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон тартиби дигаре пешбинӣ нагардида бошад.

33. Дар ҳолати мувофиқат накардани нархи муомилот ба дараҷаи нархи бозорӣ бо мақсади ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, дараҷаи баланди (ва ё пасти) нарх, ки дар сарчашмаи иттилоот қайд шудааст, истифода бурда мешавад.

34. Ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, дар ҳолати фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ ба ҳисоби миёна, ки дар сарчашмаи иттилоот дарҷ гардидааст, нисбати муомилоти иштирокчиён дар ҳолатҳои зерин гузаронида мешавад:

-дар давлате ба қайд гирифта шудааст, ки дорои низоми андозбандии имтиёзнок мебошад;

-амалиёти ивазкунии (бартери) молро амалӣ намояд;

-дар асоси эъломияҳои пешниҳоднамудаи андоз, дар ду соли охири пеш аз соли иҷрои аҳд фаъолияти молиявиашро бо зарар ҷамъбаст намудаст;

-дорои имтиёзҳои андоз мебошад;

-аз иҷрои ӯҳдадориҳои ба зимма гирифташуда, ки аз шартнома бармеоянд, бо роҳи баҳисобгирии талаботи мутақобилан монанд (аз ҷумла, ҳангоми гузашт кардани талабот) мегузарад.

35. Дар асоси ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, маблағи андоз ва дигар пардохтҳои ҳатмии чунин ҳисобишудае ба буҷет гузаронида мешавад, ки агар фоида ва хароҷоти аз рӯи чунин муомилот ва дигар объектҳои андозбандишаванда дар давраи ҳисоботӣ аз рӯи нархи бозорӣ, бо истифодаи ҷарима ва фоизҳо муайян карда шудаанд.

36. Дар ҳолати муайян намудани фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ, бо дарназардошти дараҷаи нархи муайяннамудаи иштирокчии муомилот, ки дорандаи имтиёзҳои андозӣ ва ё имтиёз аз пардохтҳои гумрукӣ мебошанд, пардохти андоз ва ё дигар пардохтҳо дар даврае, ки дар он фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ муқаррар шудааст, бе истифодабарӣ аз маҷмӯи қоидаҳои махсус, ки дар асоси онҳо пардохти андоз ва дигар пардохтҳо кам карда мешаванд, бо тартиби умумӣ амалӣ мегардад.

37. Пардохти андоз бо тартиби муқарраршудаи умумӣ фақат аз рӯи он андозҳо амалӣ мегардад, ки онҳо ба ислоҳоти фоидаи иштирокчии муомилот таъсири бевосита мерасонад.

38. Манбаи андози пардохти андоз ба буҷет, дар асоси талаботҳои муқарраргардида танҳо маблағе ба ҳисоб меравад, ки ба ҳамин миқдор объекти андозбандишавандаи иштирокчиёни муомилоти чунин андоз ба буҷет, ислоҳот мешавад.

39. Ислоҳот оид ба объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои ба андозбандӣ алоқаманд дар он сурат гузаронида мешавад, ки агар чунин ислоҳот дар оянда метавонад ба зиёд шудани маблағи андоз ба буҷет оварда расонад.

40. Ислоҳоти объектҳои андозбандишаванда ва ё объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд, гузаронида намешавад, ҳангоми фарқияти нархи муомилот аз нархи бозорӣ бо баҳисобгирии дараҷаи нарх, агар гузаронидани чунин муомилот бо мақомоти дахлдор мувофиқа карда шуда, талаботи қонунгузорӣ оид ба танзими нарх дар ҳолатҳои зайл вайрон карда нашуда бошад, гузаронида намешавад:

-ҳангоми муқаррар ва муайян намудани нархи муомилот дар шартномаи байналмилалӣ, ки аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон эътироф карда шудаанд;

-ҳангоми мувофиқа кардани нархи муомилот, дар созишномаҳо байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳукуматҳои давлатҳои дигар;

-ҳангоми мувофиқа намудани нархи муомилот дар асоси қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;

41. Дар ҳолати аз тарафи иштирокчиёни муомилот татбиқи нархе, ки аз нархи ин ё он тараф фарқият дошта, дар банди 40 Тартиби мазкур муайян шудааст, мақомоти ваколатдори давлатӣ бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон назорат мебаранд.

42. Мақомоти андоз ва хадамоти гумрукӣ амалӣ гардидани муомилотро дар ҳолатҳои пешбининамудаи банди 40 Тартиби мазкур мувофиқа карда, хулосаи худро дода метавонанд.

43. Дар ҳолати аз тарафи иштирокчиёни муомилот муайян намудани далели фарқияти нарх аз нархи бозорӣ, иштирокчии муомилот метавонад ба объектҳои андозбандишаванда ва ба объектҳои бо андозбандӣ алоқаманд ислоҳот ворид намояд.