Дохилшавӣ

Барномаи рушди забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2016 аз 30 июни соли 2012, № 335

Санаи амалкуни:

Ҳолати ҳуҷҷат: Амалкунанда

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 30 июни соли 2012, №335

тасдиқ шудааст

Бо қарори Ҳукумати

Ҷумҳурии Тоҷикистон

аз 30 июни соли 2012, №335

тасдиқ шудааст

Барномаи рушди забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2016

1. Мундариҷаи Барнома

Барномаи рушди забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (минбаъд - Барнома) тибқи Нақшаи чорабиниҳо оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Президенти мӯҳтарами Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ки дар мулоқот ба муносибати Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (5 октябри соли 2010) баён гардидаанд, таҳия шудааст.

Забони тоҷикӣ дар мақоми забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дошта, дар чандин суннати хаттӣ то замони мо ташаккул ёфтааст. Давраи нави таърихи забони тоҷикӣ аз асрҳои VIIIIX мелодӣ оғоз ёфта ва он дар рушди меъёрҳои адабии ин забон нақши муҳим дорад. Дар оғози давраи мазкур забони тоҷикӣ (форсӣ ва ё форсии дарӣ) дар аҳди Сомониён дар мақоми забони давлатӣ қарор гирифта, аз он давра ба баъд ин забон дар ҳама сабкҳои адабӣ ташаккул пайдо кардааст. Забони тоҷикӣ дар даврони Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мақоми забони давлатӣ дар корҳои сиёсиву иҷтимоӣ ва иқтисодиву фарҳангии кишвар дубора ба таври озод мавриди истифода қарор дода шуд. Ин забон ҳамчун забони давлатӣ дар замони Истиқлолият омили муҳими иттиҳод ва ҳамбастагии миллатҳо ва халқиятҳои сокини ҷумҳурӣ маҳсуб мешавад. Имрӯз забони тоҷикӣ дар робита бо кишварҳои ҳамзабони минтақа ва тақвияти рушди пайвандҳои муштараки фарҳангӣ бо мардумони Эрону Афғонистон ва ҷомеаи форсизабонони ҷаҳон нақши бузург дорад, ки инро дар фаъолияти Анҷумани "Пайванд" ва робитаи форсизабонони ҷаҳон ба хубӣ метавон мушоҳида кард. Дар замони Истиқлолияти давлатӣ забони тоҷикӣ дар таҳким ва густариши робитаҳои фарҳангӣ бо тоҷикони сокини ҷумҳуриҳои ӯзбекистон, Қирғизистон, Қазоқистон, Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Федератсияи Россия, ҳамчунин тоҷикони сокини кишварҳои Аврупо ва Штатҳои Муттаҳидаи Амрико нақши муҳим дорад.

Дар иртибот ба рушди солими равандҳои ҳамгироӣ миёни миллатҳо ва кишварҳои дуру наздик ҳимояи забони тоҷикӣ ҳамчун омили пайвандгари миллатҳо ва халқиятҳои сокини ҷумҳурӣ дар рушди муносибатҳои ҳуқуқӣ, фарҳангӣ ва сиёсиву иқтисодӣ ба хотири манфиатҳои миллӣ таъмин карда мешавад. Дар Барнома мақоми забони тоҷикӣ дар ҷумҳурӣ ва ҳимояи он дар хориҷи кишвар муқаррар ва муайян гардидааст.

Мутобиқи моддаи 2 Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон "Забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон забони тоҷикӣ аст".

Тибқи моддаи 3 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон забони тоҷикӣ аст. Ҳар як шахрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифадор аст забони давлатиро донад.

Мувофиқи моддаи 4 Қонуни мазкур ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд, ба истиснои ҳолатҳое, ки Қонуни мазкур пешбинӣ намудааст, ба истифодаи озоди забони модариашон ҳуқуқ доранд. Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳимоя ва инкишофи забонҳои бадахшонӣ (помирӣ) ва забони яғнобӣ шароит фароҳам меорад.

Дар Барнома барои ҳифз ва рушди забонҳои бадахшонӣ (помирӣ) ва забони яғнобӣ заминаҳои амалӣ фароҳам оварда мешавад. Яке аз заминаҳо дар ҳифзи ин забонҳо ба роҳ мондани омӯзишу таҳқиқи онҳо аз тариқи марказҳои илмӣ дар дохили ҷумҳурӣ ва ҷалби муҳаққиқони дохиливу хориҷӣ дар нашри осори шифоҳӣ ва фарҳангномаҳои муқоисавии ин забонҳо мебошад. Ҳамчунин барои муаррифии хубтару бештари забонҳои бадахшонӣ (помирӣ) ва забони яғнобӣ бо ширкати донишмандони дохилӣ ва хориҷӣ паркҳои тобистонаи этнолингвистиро дар Бадахшон ва Яғноб метавон баргузор кард.

Барнома ҳамчунин барои ҳимоя ва рушди забонҳои ақаллиятҳои миллии сокини ҷумҳурӣ дар таҳия ва нашри фарҳангномаҳои таълимӣ, муҳовараҳо ва маводи дигари таълимӣ мусоидат менамояд.

...

Утверждена

постановлением Правительства

Республики Таджикистан

от 30 июня 2012 года, №335

Утверждена

постановлением Правительства

Республики Таджикистан

от 30 июня 2012 года, №335

Программа развития государственного языка Республики Таджикистан на 2012-2016 годы

1. Содержание Программы

Программа развития государственного языка Республики Таджикистан (далее - Программа) составлена в соответствии с Планом мероприятий (от 20 октября 2010 года) по выполнению указаний и поручений Президента Республики Таджикистан Эмомали Рахмона, изложенных на встрече в честь Дня государственного языка Республики Таджикистан (5 октября 2010 года).

Таджикский язык находится в статусе государственного языка Республики Таджикистан и сформировался до нашего времени на основе ряда письменных традиций. Новый период истории таджикского языка начался в VIII-IХ веках нашей эры и сыграл важную роль в развитии литературных норм этого языка. В начале указанного периода таджикский (персидский или персидско-дари) язык в эпоху Саманидов приобрел статус государственного и получил свое дальнейшее развитие во всех литературных стилях. В период Независимости Республики Таджикистан таджикский язык в качестве государственного вновь стал свободно функционировать в политической и социальной, экономической и культурной сферах жизни страны. Этот язык, имея статус государственного, в период Независимости считается важным фактором объединения наций и народностей, проживающих в республике. Сегодня таджикский язык имеет огромное значение во взаимодействиях с странами региона, говорящими на одном с нами языке, в укреплении совместных культурных связей с народами Ирана и Афганистана, с персоязычным населением мира, что ярко демонстрирует деятельность Форума "Пайванд" и связи носителей персидского языка в мире. В период Государственной независимости таджикский язык играет важную роль в деле расширения и углубления культурных связей с таджиками Узбекистана, Кыргызстана, Казахстана, Исламской Республики Афганистан, Российской Федерации, а также с таджиками, проживающими в странах Европы и Соединенных Штатах Америки.

В связи с полноценным развитием интеграционных процессов между нациями и дальними и ближними странами, защита таджикского языка, как объединяющий фактор для проживающих в республике наций и народностей развитии правовых, культурных, политических и экономических взаимоотношениях для национальных интерес государства. В Программе установлены и определены статус таджикско языка в республике и его защита за пределами страны.

В соответствии со статьей 2 Конституции Республики Таджикистан "Государственным языком Республики Таджикистан является таджикский язык".

В соответствии со статьей 3 Законе Республики Таджикистан " О государственном языке Республики Таджикистан" государственным языком Республики Таджикистан является таджикский язык. Каждый гражданин Республики Таджикистан обязан знать государственный язык".

В соответствии со статьей 4 настоящего Закона все нации народности, проживающие на территории Республики Таджикистан вправе свободно пользоваться своим родным языком, исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом Республика Таджикистан создает условия для свободно применения, защиты и развития бадахшанских (памирских) языка и ягнобского языка.

В Программе подготовлена практическая основа для защиты развития бадахшанских (памирских) языков и ягнобского языка. Одной из составных частей этой основы является налаживается изучения и исследования указанных языков в научных центра республики и привлечение отечественных и иностранных исследователей к изданию устных произведений, а также сопоставительных словарей данных языков. Также для более полного представления бадахшанских (памирских) языков и ягнобского языка в Бадахшане и Ягнобе можно основать летние этнолингвистические парки при участии отечественных и иностранных ученых.

Программа также способствует защите и развитию языка национальных меньшинств, проживающих в республике, составлении и публикации учебных словарей, разговорников и др.

...